Muhteşem Yüz Yılda Osmanlı Devleti

Osmanlı'nın yükseliş dönemi sınırlarının en geniş alana yayıldığı 3 kıtada hüküm sürdüğü dönemdir. Son zamanlarda televizyon dizilerine de konu olan Kanuni dönemi ise en parlak yıllarıydı Osmanlı'nın. Muhteşem yüzyıl olarak da adlandırılan bu yükselişde hangi padişahlar hüküm sürdü hangi savaşlar yapıldı hangi ülkeler alındı?.

İşte dünya düzenini değiştiren muhteşem yüzyılda yaşananlar:

FATİH DÖNEMİ (II. MEHMET)

İstanbul'un fethi
İslam aleminin en önemli isteklerinden biri olan İstanbul'un fethi bu dönemde gerçekleşti. İstanbul'un Fatih tarafından kolayca fethedilmesinin nedenlerinden biri de; o dönemde varlığın sürdüren Katolik - Ortodoks çekişmeleriydi.Fatih İstanbul'u aldıktan sonra Ortodoks halka din özgürlüğü sağlanmış ancak Katolik ve Ortodoks kiliselerinin başına kiliselerarası birleşmeye karşı olan din adamları getirerek Avrupa Hrıstiyan birliğini bölmeyi amaçlamıştır.

İstanbul'un alınmasından sonra Karadeniz ve Ege ticaretinin Osmanlıların eline geçmesinden rahatsızlık duyan Venedik ile 16 yıl savaş yapılmış ancak biri denizde diğeri karada güçlü olduğundan birbirlerine karşı üstünlük sağlayamadılar. Ve anlaşma yoluna gittiler. Söz konusu anlaşma ortamından dolayı Osmanlı tarihinde ilk imtiyazlar Venedik'e verilmiştir.Venedik'e Osmanlı sularında serbest ticaret yapma hakkını verdiği gibi Venedik bayrağı taşıyan her gemiye bu haklar verilmiştir. Bundan maksat Hıristiyan birliğini bozmaktı.Balkanlarda Sırbistan Mora Bosna Hersek Eflak-Boğdan Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Anadoluda'ki fetihler;

* Cenevizlerden Amasra alındı.
* Sinop alınarak Candaroğullarına son verildi.
* Trabzon Rum İmparatorluğuna son verildi.
* Karamanoğularına son verildi.
* Uzun Hasan'la 1474'te Otlukbeli Savaşı yapılarak Doğu Anadolu Osmanlı topraklarına katıldı.

Denizlerdeki fetihler;

* Ege adalarında; İmroz Taşoz Limni Midilli Bozcaada Semadirek alındı.
* Gedik Ahmet Paşa komutanlığında Kırım Hanlığına son verildi. Böylece Karadeniz Türk gölü haline geldi.
* Sen Jan Şövalyelerinden Rodos adası alınamadı.
* Galya seferiyle Otranto kalesi ele geçirildi.

-Anadolu'da Türk birliği sağlamak için çalışmalar yapıldı.
-Askerlere toprak dağıtılarak ilk kez toprak reformu gerçekleştirildi.
-Bilime ve sanata önem verildi.
-Batı kültürüne ilk açılan osmanlı padişahıdır. (Fatih Sultan Mehmet)
-İlk altn para onun döneminde bastırıldı.
-Kanunnameyi Ali Osman ile Kardeş katline izin verildi. (Veraset sisteminden doğan taht kavgalarını önlemek devlet bütünlüğünü korumak için)
-Fatih kanunnamesi kaynağını örfi hukuktan almıştır.

II. BEYAZIT DÖNEMİ
Din işlerine devlet işlerinden daha fazla önem verdiği için sofu Beyazıt adını almıştır.Yükselme dönemi padişahı olmasına rağmen önemli bir fetihte bulunmamıştır

*Fetihlerde duraklama dönemi.
-Cem Sultan olayında dolayı huzursuzluk yaşanmış bu olay bir dış sorun haline gelmiştir.
-Memlükler Cem Sultanı korudukları için savaş yapılmıştır.
-Venediklilerle savaşlar yapılmış; Modon Koron İnebahtı Navarin limanlan alınarak Venedikle barış yapılmıştır.
-Şah İsmail'in şii propagandası sebebiyle Osmanlı-İran savaşı başlamıştır. Bu propagandalar sonucu çıkan Şahkulu isyanı zorlukla bastırılmıştır.
-II. Beyazıt sofuluğundan dolayı Doğu üzerinde çok büyük bir etkinlik sağlayamamış tahtan çekilmek için yerine oğlu Korkut'u önerince diğer oğlu Selim babasına isyan etmiştir.
-Bu arada Yeniçeriler de Selim'i desteklemişlerdir. Böylelikle Yeniçeriler ilk kez devlet yönetimine karışarak siyasi tercihlerini göstermiş oldular.

YAVUZ SULTAN DÖNEMİ (I. SELİM)
Yazvuz İslam ve Türk topluluklarını bir araya getirerek bir Türk islam imparatorluğu yaratmak amacındaydı.Yeniçerilerin desteğiyle tahta geçen ilk Osmanlı Padişahıdır.

Çaldıran Seferi sonunda Turnadağı savaşıyla Dulkadiroğulları beyliğine son verip Elbistan alınarak Anadolu'da Türk Birliği sağlanmıştır. (En son katılan beylik: Dulkadiroğulları)Mısır seferi sonrası halifelik unvanını almıştır bu andan itibaren devlet teokratik (dinle yönetilen) yapıya kavuşmuştur.

Şah İsmail'in Şii mezhebine dayalı olarak Anadolu'ya yayılmak istemesi üzerine Anadolu'da dinsel ve ulusal birlik sağlamaya yönelmiş böylelikle Doğu ticaret yolları (Baharat yolu) Osmanlı denetimine katılmış oldu. (İran ve Çaldıran seferinin nedenidir.)Fatih devrine dayanan Osmanlı-Memlük anlaşmazlığı Şah İsmail'inde karışması yüzünden Yavuz'un Mısır seferine çıkmasına sebep olmuştur.

Mısır seferi sonucunda halifeliği ele geçirmesiyle siyasi otoritesini arttırmıştır. Hem de Baharat yollarını ele geçirerek Osmanlı devletini büyük bir zenginliğe kavuşturmuştur.Osmanlı ile Memlûk arasında yapılan Mercidabık ve Ridaniye sonucunda Memlûk devletine son verilmiştir.Bu savaşlar sonucunda Suriye Filistin Mısır Osmanlı egemenliğine geçmiş Hicaz emirliği Osmanlı devletine bağlanmıştır

Memlüklerin yıkılmasından sonra Venediklilerin Kıbrıs için verdiği vergi Osmanlılara geçmiş ve böylelikle Osmanlıların Doğu Akdeniz'deki egemenliği güçlenmiştir.İran ve Mısır seferi sonucunda İstanbul'a getirilen sanatçı ve ilim adamları Osmanlı'da İran ve Arap etkinliğim arttırmıştır.

KANUNİ DÖNEMİ (I. Süleyman)

Kanuni devrinde şu iç isyanlarıyla uğraşılmıştır.
* Canberdi Gazali
* Ahmet Paşa
* Baba Zinnun (Yozgatlı Baba Zinnun ile Osmanlı arasındaki vergi yüzünden çıkmıştır.)
* Kalender Çelebi isyanı (şii ayaklanması)

-Macar kralının vergi vermemesi yüzünden 1521'de Belgrat ele geçirilmiştir.
-1522'de Rodos ele geçirildi.
-Macar kralının; Avusturya Arşidukası ile Osmanlı devletine karşı cephe alması ve Şarlken'e esir düşen Fransuva Kanuni'den yardım isteyince Macaristan seferine çıkmıştır. Mohaç savaşı yapıldı. Sonucunda; Macaristan'ın başkenti Budin ele geçirildi.
-1529'da Ferdinant'ın Macaristan iç işlerine karışması yüzünden I. Viyana kuşatması gerçekleştirildi. Uzun süren kış nedeniyle kuşatma başarılı olamadı.
-Almanya-Avusturya seferi sonucunda 1533 İbrahim Pasa (İstanbul) anlaşması yapıldı. Bu anlaşmaya göre; Ferdinand; Kanuni'nin üstünlüğünü kabul etmiş ve Avusturya Arşidukası protokol bakımından Osmanlı sadrazamına eşit sayılmıştır. Böylelikle Kanuni Avrupa'da Osmanlı üstünlüğünü kabul ettirmiş oldu.
-Kanuni Dönemi'nde Hırıstiyan birliğini parçalamak için (Fatih'in Venediğe yaptığı gibi) Fransızlara kapitülasyon verilmiştir.Ayrıca burada coğrafi keşiflerinden sonra canlılığını kaybeden Akdeniz ticaretinin canlandırma istediği de vardır. Kapitülasyonlarda Fransız tüccarlarına serbest ticaret hakkı gümrük hakkı vergi hakkı hukuki güvenceler dinsel ayrıcalıklar sağlanmıştır.
-1538'de İspanya PortekizVenedik Ceneviz Malta'dan oluşan Haçlı donanmasıyla Preveze Deniz Savaşı yapılmıştır. Böylelikle Orta Akdeniz egemenliği Osmanlılara geçmiştir. (En büyük deniz zaferimiz)
-Cezayir ve Trablusgarb'ın Osmanlı devletine bağlanması gerçekleşti. (Barbaros Hayrettin Paşa ve kardeşleri tarafından buralar ele geçirildi.)
-Hint seferi; Portekiz saldırılarından zarar gören Hindistandaki müslümanlarm Kanuni'den yardım istemesi üzerine 4 kez Hint seferi yapıldı. Sadece yardım amacıyla yapıldığı için önemli bir sonuç alınamadı.
-Osmanlı-İran savaşlarının Yavuz döneminde kesin bir sonuca bağlanmaması nedeniyle 3 kez İran üzerine seferler yapılmıştır.
- I. İran seferi sonucu Bağdat ele geçirilmiştir.
- II. İran seferi sonunda Van Tebriz geri alınmış. Diyarbakır'a kadar ilerlenmiştir.
- III İran seferi sonucunda 1555 Amasya antlaşması imzalanmıştır. *Amasya antlaşması İranla yapılan ilk resmi antlaşmadır.
-1565'de Malta seferi gerçekleşmiş ancak başarılı olunamamıştır.
-1566'da Zigetvar seferi sonucunda ölmüştür. Sefer sonucu başarılıdır.