Kayt ol

Eger sitemize yaptnz ilk ziyaretiniz ise, Ltfen ncelikle Yardm kriterlerini okuyunuz. Forumumuzda bilgi alveriinde bulunabilmeniz iin ncelikle Kayt olmalsnz. ye olmayanlar forumumuzda hibir ekilde aktivite uygulayamaz; Konu aamaz, Mesaj yazamaz, Eklenti indiremez, zel mesajlasamaz. Forumumuzu tam anlamyla kullanmak iin ye olabilirsiniz...

+ Yorum Gnder
Gsterilen sonular: 1 ile 4 ve 4
  1. #1
    Kaytsz ye
    Misafir

    Standart Gktrk Kitabeleri Hakknda Bilgiler

    Gktrk Kitabeleri Hakknda Bilgiler

  2. #2
    Bilgi Lideri - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    Administrator

    Durum
    Offline
    yelik tarihi
    Jan 2011
    Mesajlar
    4.802
    Tecrbe Puan
    10

    Standart Cevap: Gktrk Kitabeleri Hakknda Bilgiler

    Gktrkler hakknda geni bilgi
    Asya Trk kelimesinin asl "trmek" fiilinden gelmektedir. Bu fiilden tretilmi, kii ve insan anlamnda "trk" ve nihayet hece dmesiyle "Trk" kelimesi ortaya kmtr. Nitekim Anadolu'da bir ksm gebeler de yrmekten "yrk" adn almlardr. Trk kelimesi, ayrca, eitli kaynaklarda; "tre sahibi, olgun kimse, gl, terk edilmi, usta demirci ve deniz kysnda oturan adam" manalarnda kullanlmaktadr.
    Byk Hun mparatorluu'ndan sonra, her bakmdan temsil ettii Trk kltr itibariyle ikinci "sper" Trk imparatorluu niteliinde olan Gk-Trk hakanl, "Trk" szn ilk defa resm devlet ad olarak benimsemekle, btn bir millete ad vermek erefini kazanm, Dou Sibirya'daki Yakut Trkleri ile batda Ogur (Bulgar) Trklerinin bir ksm dndaki Trk asll btn ktleleri kendi idaresinde birletirmitir. Hakanln yklmasndan sonra bir yelpaze gibi alarak drt tarafa yaylan eitli Trk zmreleri gittikleri yerlerde 'Trk" adn ve Gk-Trk idar, siyas ve iktisad geleneklerini yaatmlardr. Yine btn bu Trklerin tarihinde Gk-Trk tekilatnn, edebiyatnn, tre ve hayat telakkisinin izleri grlmtr. Gk-Trklerden sonraki alarda, R Trkesi (Ogur lehesi) mstesna, btn Trk lehe ve azlar Gk-Trk Trkesi'nin damgasn tar. Doudan batya: Orta Asya, Trkistan, Maverannehir, Kuzey Hindistan, ran, Anadolu, Irak, Suriye ve Balkan Trkleri, Gk-Trkler yolu ile Trk'tr.

    Bizim bugn dier Trk devlet ve zmrelerinden ayrdetmek zere Gk-Trk (Kk-Trk) dediimiz bu topluluk ve devletin ad "Trk" veya "Trk" idi. Ancak, kitabelerin bir yerinde, kendini Gk-Trk olarak tantmtr ki, "Gk'e mensup, ilah Trk" manasna gelen bu tabir, V. Thomsen'e gre hakanln parlak devresine iaret etmekte olmaldr (herhalde Mu-kan Kaan zaman).

    Gk-Trk hakanl anda, daha dorusu 6.-9. asrlarda M.. 220 ylnda Hunlar tarafndan kurulan ilk imparatorluktur. Trk ve Mool boylarndan oluturulmutur. Hiung-nu (Hun) adna ilk olarak M.. 318 ylnda in ile yaplan Kuzey ansi Sava'nda ve bunun sonucunda yaplan anlamada rastlanmaktadr. Hunlar gnmzn Moolistan blgesinde; in'in kuzeybatsnda yaamlarn srdrmekteydiler. En byk imparatorlar Mete'dir. inliler nne geemedikleri Hunlarin saldrlar ardndan in Seddi'ni ina etmek zorunda kalmtr.
    Orta Asya'da tarih rol oynayan topluluklarn, eitli adlar altnda gruplaan Tlesler olduu anlalmaktadr. Trke Tles kelimesi, ihtimal "asl, kk, temel" manalarna gelmektedir. (Bk. L. Bazin, Les Calendriers..., s. 661, 667.)

    Tlesler (Tls, Tolis, ince'de T'ie - lo, T'ieh - le), in kaynaklarnda eski Hun boylarndan olarak zikredilen ve btn Orta Asya'ya yaylm kalabalk Trk ktleleri btndr. Sui-shu'da (in Sui hanedannn 581-618 yll) 50 kadar kabilesi saylmakta ve yle sralanmaktadr: 1'i Baykal glnn kuzeyinde, 5'i Tola rma kuzeyinde, 5'i Tanr dalar kuzey eteinde, 9'u Altaylar'n gneybatsnda, 4' K'ang (Semerkant havalisi) krallnn kuzeyinde, 10'u Seyhun boyunda, 4' Hazar'n dousu ve batsnda, 6's Fu-lin'in (Bizans) dousunda". Ancak Baykal glnden Karadeniz'e kadar yaylan bu topluluklarn hepsini de Trk meneli saymak doru olmasa gerektir. En batda gsterilen bazlarnn (mesela Alanlar) ranl olduklar biliniyor. Wu-hun'lar (=Ugor) da Urall bir kavim grubudur. Ayrca, Ogur boylarnn da T'ieh-le'ler olarak zikredildii anlalmaktadr. Tles boylarnn, tadklar adlar henz tamamen zlememi olmakla beraber, Hunlardan geldikleri ve umumiyetle dil ve rflerinin Gk-Trklerinkinin ayn olduu belirtilmitir. Baz in kaytlarna gre, Tabgalar devrinde (386-534), yksek tekerlekli araba kullandklarndan dolay Kao-k (Chao-ch'e = yksek tekerlek) diye adlandrlan bir ksm Tles kabileleri, dier Trkler gibi kendilerini kurt ata'dan tremi kabul ederlerdi. Ayrca, T'ang-shu'da (in T'ang slalesi 618-906 yll) da 15 Tles kabilesinin adlan verilmitir. Gk-Trk hakanl zamannda Orta ve Dou Asya'da gruplaan Tlesler ile dier ilgili blgelerdeki topluluklar unlardr:

    1. Tardular (ince'de Sie Yen-t'o, Hsieh Yen-t'o. Hsie/ = Sir/ Yen-t'o = Tardu?). Tles kabilelerinden bir grup (herhalde Tardu: Hakan Tar-du'nun unvan ile anlanlar: Bat Gk-Trkleri= On-oklar) Altaylar'n batsnda oturmakta olup Tleslerin en zengin ve kuvvetlileri olarak gsterilirler.

    2. Kazakistan, zbekistan, Krgzistan, Trkmenistan, Tacikistan, Afganistan, in'in bir ksm (Dou Trkistan), Rusya ve Pakistan'n bir ksmndan oluan blge ve blgeyi tanmlamak iin kullanlan corafi terim.
    Uygurlar. Tleslerden bir ktle. Tola rmann kuzey sahasnda yer almlard.

    3. On-Oklar (ihtimal "Tardu" diye de adlandrlan Tles grubu), Altaylar'dan Seyhun (Srderya) yaknlarna kadar uzanan geni blgede grnyorlar. u rma - Iskgle gre, 5'i douda To-lu (sol kanat), 5'i batda Nu-i-pi (sa kanat) ad ile 10 kabileden kurulu olup, "Bat Gk-Trkleri" diye de anlmlardr. Trgiler, To-lulardan idiler. Ayrca bunlardan bir ksm u-ye (iil?) ve 'u-mi (umul) adlar ile anlan Trk kabileleri ile birlikte 630'u takip eden yllarda, Gk-Trk hakanlnn fetret devresinde, Be-balk civarndaki kurak bozkrlara ekilmiler ve a-t'o (ince l veya Trke sadak? Veya iil'ler?) adn almlardr.

    4. Uygurlar (Uygurca: ئۇيغۇر Uyghur), ounluu in Halk Cumhuriyeti'ne bal Sincan Uygur zerk Blgesi'nde yaayan Trk halkdr. Dilleri Trk dillerinden Uygurca'dr.
    Karluklar.
    Altaylar'n batsnda idiler.

    5. Altaylar Trk-Tatar halklarndan, Sibirya'da yaayan bir halk grubudur. Bazen Altay-Tatarlar ya da Altay-Trkleri diyede adlandrlrlar.


    Ouzlar (630'dan sonra bu adla ortaya kan Tles boylar.) Selenga rma - tken blgesinde oturuyorlard.

    6. Dou Ouzlar, Ouz Boyu Bugn; Trkiye, Balkanlar, Azerbaycan, ran, Irak ve Trkmenistanda yaayan Trklerin atalar olan byk bir Trk boyu. Ouzlara, Trkmenler de denir.

    Ouz kelimesinin treyiiyle ilgili eitli fikirler ileri srlmtr. Kelimenin boy, kabile mnsna gelen Ok ve okluk eki olan znin birlemesinden Ok-uz (oklar, koylar) anlamnda olduu ileri srld gibi, oyrat (haar, yaramaz) kelimesinin e anlamls olduunu iddi edenler d
    Avrupa'da Trk topluluklar: Avrasya olarak bilinen eski dnya ktasnn batsndaki byk yarmada olan Avrupa, Sami dillerde Erep (yahut Irib) Gnein Batt taraf anlamna gelir. Fenikelilerden Yunanllara geen bu ad, Yunanca'da Europa olmu ve Ege Denizi'ne gre batda bulunan lkelere bu ad verilmitir. Avrupa, Afrika'nn kuzeyinde, Asya'nn batsnda ve Atlas Okyanusu'nun dousundadr ve bir yarmadadr.


    Avarlar, kinci Trk mparatorluu'nu kuran kavim (lll.-IX.yy.). Hun mparatorluu'ndan sonra Orta Asya'da, Avar mparatorluu kuruldu (M.S. III. yy.). Kore Yarmadas'na kadar yaylan bu devlet nce inlilere yenildi (458), sonra Gktrkler tarafndan ykld (522).
    Hazarlar, Ortaa'da Gney Rusya'da imparatorluk kuran Trkler (468-965). Hazarlar, Bat Hun Devleti ykldktan sonra onun kalntlar zerinde devlet kurdular. Devletin arlk merkezi Krm ve Volga dolaylaryd. Bu durumda douda Sasanlerle (ran), batda Bizansllarla ilikileri vard.

    627'de yaplan Bizans-ran savanda Hazarlar Bizans' tuttular. VII. yy.da srekli olarak Mslman Arap saldrlar karsnda kalan Bizans mparatorluu Hazarlardan yardm istedi. Bizans'n yardmna koan Hazarl
    Ogurlar,
    Peenekler ve ihtimal Kpak-Kumanlar vb.

    7. Peenekler Trk boylarndan. Ouzlarn -ok koluna mensupturlar. slm kaynaklarnda Beene, Beenek, Biene; Anadolu aznda Peeneke, Beenek olan boyun ad, iyi alr, gayret gsterir mnsndadr. Peeneklere Bizansllar Patzinak, Ltinler Bissenus, Ruslar Peennyeg, Macarlar Beenny, Ermenilerin Badzinag dedikleri, kaynaklarda yazldr. Asl yurtlar, Orta Asyada, Seyhun (Siriderya) ile dil (Volga) nehirleri arasndadr.
    Krgzlar. Baykal'n batsnda, Yenisey nehrinin kaynaklar blgesinde idiler.

    8. Basmllar (ince'de Pa-si-mi). di-kut'unun (hkmdar) Trk olduu belirtilen bu kavmin aslen yabanc olup, Trklerle kart ileri srlmtr. Daha ziyade Asya'da Be-balk havalisinde grnmektedirler.

    9. K'i-tan, Tatab, Dokuz-Tatar, Otuz-Tatar gibi Mool soyundan kabileler dou blgesinde Kerulen ve Onon nehirleri havalisinde bulunuyorlard.

    Ancak, hatrlatmak gerekir ki, btn bu topluluklar, zaman zaman yer deitirmekte, arada bir zlen boylardan yeni birlikler meydana gelmekte, hulasa oynak ktleler tekil etmekte idiler. Yine grlmektedir ki, Tardu, Uygur, On-ok, Ouz, Ogur, Hazar vb isimler Trk soyundan gelen ktlelerin trl tekilatlanmalar dolaysyla aldklar adlardan ibarettir. "Trk" de, bilinen manas ile nceleri belirli bir topluluun (Ana ailesi etrafnda toplananlarn) ad iken sonralar yaygnlamtr.

    Gk-Trkler, Krgzlar Orta Asyadaki Trk boylarndan. Gney Sibiryada yaayan kuzeyli Trk grubundan. Yenisey Irma boyunda medeni bir hayat srdler. Milattan sonra birinci yzylda Hun Devleti tabiyetine girdiler. Hunlarn dalmasndan sonra Krgzlar, Hakas Devletini kurdular.
    in kaynaklarnn aka belirttikleri zere, Asya Hunlarndan iniyorlard. Babu ailesi olan Ana soyunun bir dii kurttan trediine dair o ada pek yaygn olduu anlalan rivayetler, Gk-Trklerin erken tarihini efsanelerle kartrmaktadr. Ancak kurttan-treme geleneinin, Asya Hunlar arasnda da mevcut olmas ve kurt ata'nn Trkleri dar, geilmez yollardan selamete ulatrd (Bozkurt Destan'nn asl) rivayetinin Hunlarda grlmesi, Gk-Trklerin Hunlara nispetini ortaya koymaktadr. Ana ailesinin, yalnz bir erkek ocuk hayatta kalmak zere, katliama uram olduu rivayetini, Ts-k (aslnda Asya Hun devletinde bir unvan) adl Hun ailesine mensup Meng-sn tarafndan kurulan Kuzey Liang Hun Devletinin, 439'da Tabgalar tarafndan yklmas hadisesine balamak mmkndr. Sui-shu'ya (in yll, 581-618) gre, bu Hun devletinde idareyi elinde tutan Ts-k (Ch-ch')'ler imha edildii zaman, A-shih-na (Ana) kolu, 500 ailelik bir ktle halinde, Kan-su blgesinden gerek, Juan-juanlara snmlard. Gk-Trklerin nvesini tekil ettii belirtilen ve Meng-sn'n olu An-u ve sonra torunu u'nun ldrlmesi zerine nce Hsi-hai'da iken sonra Altaylar'a nfuz eden bu ktle, Ch-ch'ler (Ts-k) yolu ile de Asya Hunlarna balanmaktadr ve hatta, bu ksa g hareketini idare eden Ana soyunun, Gney Hun tanhular yolu ile Mo-tun'un mensup olduu nl T'u-ko (Tu-ku) ailesinden gelmesi kuvvetle muhtemeldir. Kurt ata inanc dolaysyla Gk-Trk hakanlk belgesi, altndan kurt bal sancak (tu) olmutur.


    Gktrkler'in Tarihi


    Gktrk Kaanl in Halk Cumhuriyeti, yzlm itibariyle dnyann nc, nfus itibariyle en byk lke. Gney Dou Asya'da yer alr. Yzlm 'dir. Bakenti Pekin olan lkenin resmi dili ince, para birimi Yuan'dr. Dousunda Gney Kore, kuzeydousunda ve kuzeybatsnda Rusya, kuzeyde Moolistan, gneybatda Afganistan ve Pakistan, gneyde Hindistan, Nepal, Butan, Birmanya Laos ve Kuzey Vietnam, dousunda ise Byk Okyanus ile evrilidir.
    552 - 552 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    745 ylna kadar varln srdrd. in'in 745 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    Sien-pi kkenli bkz. Sien Pi
    Kuzey Zhou, Kuzey Qi, Sui ve Sui Hanedan (ince:隋朝, Hanyu Pinyin: su cho) 581-618 yllar arasnda in'e hakim olmu hanedandr. Kuzey Gney Hanedanlar dneminin ardndan in'i birletiren Sui Hanedan in'de drt yzyldr sregelen paralanmla son vermitir.
    Tang hanedanlar ile uzun sre savamt.

    Karde kavgalar, i savalar ve inliler ile olan uzun savalar devletin yklmasna neden oldu. Yine de Trk toplumu tarafndan kurulmu olan bu Kaanlk bkz. Tang Hanedanl


    Asya tarihinde kalc izler brakt.


    Gktrk Tarihi (Dnyann en byk ktas. Avrupann dousunda, Byk Okyanus'un batsnda, Okyanusya'nn kuzeyinde ve Arktik Okyanus'un gneyinde bulunan kta. Douda Pasifik Okyanusu, kuzeyde Kuzey Buz Denizi, gneyde Hint Okyanusu, batda Avrupa ktas ile evrilidir. Avrupa ktas ile olan snr kesin tespit edilmi deildir. Eskiden Don Nehri, Asya ile Avrupa arasnda snr olarak kabul edilirdi. Daha sonra Ural Dalar snr olarak kabul edilmeye baland.
    552 - 552 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    745)


    745 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    I. Gktrk Kaanl ( 552552 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    581)


    581 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    I. Gktrk Kaanl'nn Blnmesi (
    581581 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    603)

    603 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    Dou Gktrk Kaanl'nn k (KaynakTrk tarihi


    603603 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    630)

    630 yl olaylar, lmler, doumlar ve dier nemli gelimeler
    Bat Gktrk Kaanl'nn k (KaynakTrk tarihi


    603 659)


    II. Gktrk Kaanl ( 681 745)


    I. Gktrk Kaanl (Dou-Bat Kaanlklar)
    Gktrk Kanl, VI.yzyln ortasnda, Asya'nn dousunda in devletinin, batsnda Sasani- ran devletinin snrlad Asya bozkrlarnda, douda Avarlar, batda Eftal / Ak Hunlar ile yaplan mcadeleler sonucunda ortaya kt. lk Kaanlar dou kanadn yneten Bumin Kaan, bat kanadn yneten kardei stemi Kaan'dr.

    li derleyen ve bu nedenle li Kaan diye de adlandrlan Bumin Kaan'n lmnden sonra yerine olu Ko-lo/ Kara Kaan getiyse de iktidar ksa srd. Bir yl sonra Mukan Kaan devletin bana geti. Mukan Mool soylu Kitanlar yenerek Dou Gktrk Devleti'nin snrlarn Byk Okyanus'a kadar geniletti. Mukan'dan sonra tahta Ta-po/ Taspar Kaan geti. Ta-po, Budizmi kabul eden ve in'i bask altnda tutan ynleriyle sivrildi.

    Douda bunlar olup biterken batdaki snrlarn Krm'a kadar genileten stemi Kaan ld. Yerine olu Tardu Kaan geti. Tardu, 603 ylna kadar hkmdarln srdrd.

    Douda Ta-po'nun lm zerine tahta kan To-lo-pien (ya da sonraki adyla Apa Tarkan) toyda / kurultayda yaplan kenge'te (mzakere) onaylanmad. Yerine Ta-po'nun yeeni a-po-lio / bara Kaan ilan edildi. in politikalarnn da tesiriyle bat kaan Tardu, To-lo-pien'i destekledi.{{kaynak gster}} bara'nn Apa'nn annesini ldrtmesi{{kaynak gster}} dou ile bat arasndaki ilikileri bir daha dzelmemek zere bozdu;{{kaynak gster}} iki budun artk birbirlerine dman hale geldi.

    Tardu'nun lmnden sonra Bat Gktrkleri, glerinin zayfladnn bir gstergesi olan, yabguluk ve adlk adlar altnda Aena ailesine mensup kiilerce ynetildikten sonra 630 ylnda in egemenliine girdi. Bundan sonra On Oklar adn alarak Trgi boyunun nderliindeki boylar federasyonu eklinde yzyln sonuna kadar in hakimiyetinde kaldlar.

    Dou Gktrk Kaanl ise, i-pi Kaan'nn 618'de lmne kadar benliklerini korudular. Ondan sonra grlen Hie-li / li Kaan in'in bakentini kuatt ise de tutsak alnd; esarette lmesiyle I. Gktrk Kaanl tamamen yklm oldu ( 630).

    Ayn tarihte in mparatoru Tai-tsung kendisini Trklerin Gk Kaan ilan ediyordu. Hakanla bal Trk ve yabanc boylar etrafa dalmaya baladlar, bunlardan bir ksm ise in'e snd. 50 yl sren esaret hayatnda Trk budununu toparlama almalar ve in'e kar bakaldrma hareketleri (isyanlar) gzlenir. Bunlarn en nls 639'da Gk-Trk prensi " Kr ad"'n ihtilal denemesidir.



    1. Gktrk Kaanlnn dou kanad ynetimi: Bumin, Kolo, Mukan, Tapo, bara (581- 582 blnme - 587)


    1. Gktrk Kaanlnn bat kanad ynetimi: uzun mrl stemi Yabgu, Tardu (Tardu zamannda blnme)


    II.Gktrk Kaanl (Kutluk Dnemi)
    681 ylnda Aena ailesinden Kutluk Kaan, in'in kuzeyine yerlemi Trk boylarn yeniden toparlamay baard. in, Kitan ve Dokuz Ouzlar / Uygurlar ile yaplan savalar sonucunda tken ormannda Gktrk Kaanl yeniden glendi. Kutluk, ili (devleti/ulusu) yeniden derledii iin lteri (ili derleyen) adn ald.

    692'de len lteri'in yerine kardei Kapgan/ Kapaan (Gnmz Trke karl kapan=alan=Fatih) kaan oldu. Devlet kurulduundan beri kaanlk danman olan Tonyukuk'un da bulunduu Kitan'a Tatabilere, Basmllara, iklere, Azlara, Bayrkulara, Trgilere/On Oklara (Bat Gktrk budunu, Kitabelerde srekli Trgi Kaan Trkm, budunum idi ifadeleri bununla ilgilidir), Krgz ve Dokuz Ouzlara yaplan seferlerle II. Gktrk Kaanl'nn snrlar Okyanus'tan Mverannehir'deki Temir Kap/ Demirkap'ya kadar ulat. pek Yolu'nun byk bir ksm denetim altna alnm oldu.

    Kapgan'n, Bayrkularn kurduu bir pusuda ldrlmesi zerine Gktrk Kaanl'nn bana olu inel (ya da nal) geti.Ancak kutlukun olu bilge, inelin kaanln kabul etmedi.Boy begleri(beyleri) bilgeyi kaan ilan etti. nel kabul etmese bile ldrld.Yeni kaan baa geince kardei Kl Tigin'e ordunun komutanln verirken, Tonyukuka vezirlik grevini verdi. Onun dnemi de amcas dnemindeki gibi devletin egemenliindeki boylarn bakaldrlaryla geti. in'in destekledii Uygur- Karluk- Basml balamasnn tken'e ynelik srekli saldrlar, pek Yolu'nun kilit noktas olan ungarya'nn in'in denetimine gemesi ve batda On Ok budununu hakimiyetine alan Trgilerin gn getike glenmesi neticesinde II. Gktrk Kaanl ke srklendi. Bilge Kaan'n, danman Tonyukuk'u ve kk kardei Kl Tigin'i kaybetmesinden sonra zehirlenerek{{kaynak gster}} ldrlmesi zerine yerine geen Tengri Kaan ocuk yatayd. Onun kaanlna kar gelen Ozm da lkeyi toparlayacak gte deildi. Nihayet Uygurlar 745'te tken'e girerek Gktrk Kaanlna son verdiler.



    dare Ve Ordu
    Devleti Kaan nvanl hkmdar ynetirdi. Kaan'da Bilgelik, Alplk ve Erdemlilik zellikleri aranrd. l denilen lkeyi bilgili, kahraman, z sz doru, erdemli devlet bakan ynetirdi. Kaan'n vazifeleri arasnda sava gcyle devleti kurma ve dzene koyma, yeni alnan yerlere iskan, tre yani kanunlar dzenlemek, halk doyurup giydirmek vard.lke geni blge tekilat gereince Dou ve Bat olmak zere ikili devlet sistemine gre idre edilirdi.

    Kaann eine Katun denirdi.Kaandan sonra gelen en yksek rtbe Yabguluktur'. Gktrkler, devlet idaresinin en soylu, tecrbeli Trk boylarnn elinde kalmasna dikkat etmilerdir.nceleri says bir olan Yabguya, devlet geniledike ihtiya oalm, Bat Trkistan gibi blgelere de yenileri atanmtr. ehzadelere Tigin veya Tegin, ad; elerine de Konuy ad verilirdi. Tiginler, genel valilik, bakomutanlk gibi nemli memuriyetleri yaparlard. Boy hkmdarna Kan (Han) denmektedir. Tarkan, ur, Apa, Tudun, byk memuriyetlerdendir.

    Gktrk ordusu, ykselme dneminde Asyann en gl askeri kuvvetiydi. Ordunun te ikisi svari, biri de piyadeydi. Aknlarda ve savalarda sratli hareket etmek esast. Gece ve gndz sk yryle yol alan ve atlarna nbetle binen Trk svarisi, hi mit edilmedik anda, hibir haber alma ans brakmadan dman ordusuna saldrrd. Savata dman asker miktar yzbinleri bulursa, Trk ordusu krdrlmazd. Bozkr taktii ile ilk nce geri ekilinirdi. Merkez ssnden ayrlan dman, vurka ve gerilla sava ile ypratlp, ani basknla yok edilirdi.Gktrklerin bayrak ve tularnn tepesinde altndan yaplm kurt bal heykel bulunurdu. Tu ile davul da bamszlk sembolleriydi.

    Gktrklerin bakenti tkendir. Buras Orhun Irma ile Selenge Irma'nn Tarim kolu arasnda, ormanlar iinde bitki rts ve suyu bol bir ehirdi. tkenden baka Barshan, argelen-umgal, aldvar, Atba, irdakbeg, Nanageldi, Fergana, Yasskugart, ikircik balca Gktrk ehirleridir.

    Gktrklerde karar, seim, insan ve hayvan saym iin ziyafetli devlet meclisi mahiyetinde Kenge Meclisi toplanrlard.



    Tu
    Dou Gktrk kaanlarndan ipi Kaan (609-619), Suy Hanedann son ve Tang Hanedannn ilk yllarndan inin i siyasetine mdahale etmitir. 617 ylnda

    in otoritesine kar isyan eden inli general Liang ituna kendi askerlerini komuta ettirmi ve Tadu Bilge Kaan unvan ve kurt bal tu ( ince: pinyin: lng tu do)u armaan vermitir. Ayn ekilde Liu Vuua Dayan Kaan unvan ve kurt bal tuu vermitir.



    Sanat Ve Edebiyat
    Orta Asya'da yaplan aratrma ve kazlarda Gktrke yazl eserler bulunmutur. Para, ta ve aa zerine yazlan metinlerden, para ve talar zerine yazlanlar gnmze kadar gelmitir.lk Trk abidelerinde yazlara altnc yzylda rastlanmtr. Bunlar ksa metinlerdir. Elde kalan Beng Antlar, Orhun Yaztlar veya 'Trk Beng Talar' da denen byk yazttr. Talarn zeri oyulmak suretiyle yazlmtr. Bu yaztlar; Gktrk Kaan' Bilge Kaan, Kl Tigin ve Vezir Bilge Tonyukuk adlarna yazlp, dikilmitir. Yaztlar kire tana yontularak yazldndan zaman ve ak havann tahribatna maruz kalp, bozulmutur. Bu yzden baz satrlar ve birok kelimeleri okunamaz durumdadr. Kl Tigin kitabesi, ilerinde en az tahribata urayandr.

    Orhun abidelerinin yazld Gktrk alfabesi 38 harflidir.Trklerin milli alfabesi olan bu yaz sisteminde 4 sesli, 9 birleik, 25 de sessiz harf bulunmaktadr.Kelimeler birbirinden iki noktayla ayrlr. Trklerin slam dinini kablnden nce yazlan Orhun abideleri, muhteva olarak Trk tarihi ve kltr bakmndan nemlidir. Abidelerde; Trklerin yabanclarn siyasetine alet olduu zamanlarda bozulduu, devlet kademelerinde bilgili ve ehil olmayan kadronun i bana getirildii zaman idare mekanizmasnn iyi almayp, ahalide honutsuzluk grld, yabanc kltrnn Trk birliini zedeleyip, ahsiyetini kaybettirdii, hitabet sanatna uygun bir anlatmla verilmitir.Trk milletinin en zor artlarda bile iinden kuvvetli ahsiyetler kp, lkeyi kurtarp, devleti yeniden kurup, glendirdii anlatlan abidelerde, devlet tecrbesi yannda Trkln, bamszlk fikrine yer verilmitir.Ayrca bu, kaanlarn millete hesap vermesidir.

    Bilge Kaan abidesinde bugnk dille yle denmektedir:

    ::Trk Ouz Beyleri, iitin! stte gk kmedike, altta yer delinmedike, ilini treni kim bozabilir.

    ::Ey Trk Milleti! Kendine dn.Seni ykseltmi Bilge Kaanna, hr ve mstakil lkene kar hata ettin, kt duruma drdn.

    ::Milletin ad, san yok olmasn diye, Trk milleti iin gece uyumadm, gndz oturmadm.Kardeim Kl Tigin ve iki ad ile lesiyle bitesiye altm...

    Bu kaanlk sadece Asya tarihini deil Trk siyasi tarihini ve aydnlatan antlar brakt, Orhun yaztlar. Gktrkler'in Gktanr olarak adlandrlan bir inanca sahip olduklar tarih aratrmaclar tarafndan dile getirilmektedir. Orhun yaztlar bu gr dorulamaktadr. Mslman olmadan nce tarihte ilk kez Trk adn devlet ad olarak kullanm Gktrklerin dini Gktanr diniydi.

    Dil rnekleri klasik eski Trke kltr (Gktrk 6/7/8yy. ile Orhun yaztlar) ve Trkiye Trkesi kltr



    Gktrklerin Kurulu Mitolojisi
    in yazl kaynaklarna gre (550-557 yln tarih kronikileri), Gktrklerin kkleri Orta Asya Hunlar'dan gelir. Gktrklerde hkmdar soyunun ad yazl in kaynaklarna ve Trk szl geleneine gre Asen ( Asena veya Zena) 阿史那 dir.Bu kaynaklarda Gktrk Kaanln kuran Asena veya Zena ailesi kendi tanmlamada dii bir kurdun soyundan geldii anlatlmaktadr.

    Asena/Aina/Zena/Ana ailesinin, yalnz bir erkek ocuk hayatta kalmak zere, katliama uram olduu sylencesinde Gktrklerin erken tarihinde bir soyun topluca kymnn toplumsal bilinci etkiledii bilinmemektedir.



    Devletin dou kanadn yneten bara



    bara'nn bir sz:

    Size bal kalacak, hara verecek kymetli atlar hediye edeceim. Fakat dilimizi deitiremem.Dalgalanan salarm sizinkine benzetemem. Halkma in giysileri giydiremem. Adetlerimizi, kanunlarmz deitiremem. mkan yoktur.nk bu bakmlardan milletim fevkalade hassastr, adeta arpan tek bir kalp gibidir.{{kaynak gster}}



    Bizans elisine verilen cevap:

    O Romallar siz deil misiniz ki on dille konuursunuz ve herkesi aldatrsnz? Siz Romallar niin bizim elilerimizi Kafkaslar zerinden Bizans'a gtryorsunuz ve Roma'ya gidilecek baka yol yoktur diyorsunuz? Yani biz, yollar geilmez, her taraf arzal, dalk talk zannedelim de Roma mparatorluuna hcum etmeyelim mi? Byle dneceimizi mi sanyorsunuz? Fakat biz Dinyeper nehrinin nerede bulunduunu, Tuna'nn nereye aktn iyi biliriz
    alnt
    Konu Bilgi Lideri tarafndan (21-05-2012 Saat 23:39 ) deitirilmitir.

  3. #3
    derin
    Misafir

    Talking Cevap: Gktrk Kitabeleri Hakknda Bilgiler

    harikaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa aaa bundan devim varrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr

  4. #4
    Maximilyan - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    Administrator

    Durum
    Offline
    yelik tarihi
    Jan 2011
    Ya
    31
    Mesajlar
    519
    Tecrbe Puan
    10

    Standart Cevap: Gktrk Kitabeleri Hakknda Bilgiler

    Alnt derin Nickli yeden Alnt Mesaj gster
    harikaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa aaa bundan devim varrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
    yi Ozaman Tam istabet oldu

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

u an 1 kullanc var. (0 ye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 05-05-2012, 05:33
  2. Bruksizm Hakknda Bilgiler
    By Maximilyan in forum Ruhsal Salk
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 27-01-2011, 19:59

Bu Konudaki Etiketler

Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Ykleme Yetkiniz Yok
  • Mesajnz Deitirme Yetkiniz Yok
  •  
Tm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanm. uanki Zaman: 03:10.
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.