Kayt ol

Eger sitemize yaptnz ilk ziyaretiniz ise, Ltfen ncelikle Yardm kriterlerini okuyunuz. Forumumuzda bilgi alveriinde bulunabilmeniz iin ncelikle Kayt olmalsnz. ye olmayanlar forumumuzda hibir ekilde aktivite uygulayamaz; Konu aamaz, Mesaj yazamaz, Eklenti indiremez, zel mesajlasamaz. Forumumuzu tam anlamyla kullanmak iin ye olabilirsiniz...

+ Yorum Gnder
Gsterilen sonular: 1 ile 2 ve 2
  1. #1
    Dini Adam
    Misafir

    Standart lnn arkasndan hayr, dua ve iyilik olarak neler yaplabilir?

    lnn arkasndan hayr, dua ve iyilik olarak neler yaplabilir?

  2. #2
    Maximilyan - ait Kullanc Resmi (Avatar)
    Administrator

    Durum
    Offline
    yelik tarihi
    Jan 2011
    Ya
    31
    Mesajlar
    519
    Tecrbe Puan
    10

    Standart Cevap: lnn arkasndan hayr, dua ve iyilik olarak neler yaplabilir?

    Hayatta iken yaptklarnn, vefatndan sonra kiinin kendisine ulaacan ifade ve hayatta iken hayr yapmaya tevik eden pek ok hadis-i erif vardr.(1) Peygamber Efendimiz (s.a.v)
    "nsan lnce (salih) ameli kesilir. Ancak amel (in sevab) kesilmez: Sadaka-i criye (kamuya yararl sadaka), faydalanlan bir ilim ve arkasnda kendisine dua edecek hayrl bir ocuk brakmak."(2)
    buyurarak buna iaret etmitir. Eb Hureyre'den rivyet edilen hadis-i erifte Peygamber Efendimiz (s.a.v) amellerin saysn (sadaka-i cariyeyi tafsil etmek suretiyle) oaltarak:
    "M'min'e lmnden sonra amel ve hasenatndan ulaacak ey: retip yayd ilim, brakt salih evlat, miras brakt Mushaf, yapt mescit, yolcu iin yapt ev, aktt rmak ve salnda malndan verdii sadakadr."(3)
    buyurmulardr. Baka bir hadisin ifadesiyle;
    "ly (mezara kadar) ey takip eder: Ailesi, mal ve ameli. Bunlardan ikisi geri dner, biri bki kalr. Ailesi ve mal geri dner, ameli kendisiyle bki kalr."(4)
    Bu ve benzeri(5) hadis-i eriflerden de anlalaca zere insan, dnyada iken kendisinin yapt veya bakalarnn yapmasna vesile olduu amellerden istifade edecektir. Zaten bunda alimler de ittifak etmilerdir.(6) Fakat kiinin lmnden sonra bakalarnn kendisi iin yapacaklar iyi ilerin sevabnn veya bunlardan hangisinin ulap ulamayaca konusunda ihtilaf edilmitir.
    Mu'tezile mezhebi, lye dirilerin yaptklar hi bir eyin fayda vermeyeceini iddia eder.(7) Onlar iddialarna delil olarak da
    "nsana almasndan baka bir ey yoktur."(8)
    "Siz, ancak yaptklarnzn cezasn ekeceksiniz."(9) ve
    "Herkesin kazand hayrn sevab kendine, yapt fenalnn zarar da yine kendinedir."(10)
    gibi ayetleri gsterirler. Halbuki Ehl-i Snnet alimlerinin hepsi, hangi amelin fayda verip, hangisinin fayda vermeyecei meselesinde ihtilaf etmiler ise de, lye bakalarnn yapaca amellerin fayda verecei hususunda ittifak etmilerdir. nk bu konuda, baz amel ve iyiliklerin fayda vereceine dair, apak ayet ve hadisler vardr. Mesela, dua ve istifarn faydal olacana
    "Onlardan, sonra gelenler yle derler: Ey Rabbimiz, bizi ve bizden nce imanla gemi olan kardelerimizi bala; kalplerimizde iman edenlere kar bir kin brakma."(11)
    ayet-i kerimesi delalet etmektedir. Bu ayet-i kerimede Cenab- Hak, daha nce iman edip de gm olan kardeleri iin istifar eden m'minleri vmtr. Eer istifarn llere bir faydas olmasayd, Allah Tel onlar vmezdi.(12)
    Peygamber Efendimiz de
    "lye namaz kldnz zaman ona gnlden dua edin."(13)
    buyurmu ve kendisi de kld cenaze namazlarnda l iin dua etmitir. ayet bu namaz ve duann lye bir faydas olmasayd, Rasulullah (s.a.v) bunu ne kendi yapard ne de bakalarna emrederdi.(14) Halbki O, kendisi de birinin cenaze namazn kldrrken
    "Allah'm, filan olu filan senin gvencende, senin koruman altndadr. Onu kabir fitnesinden ve cehennem azabndan koru. Sen vefa ve vg sahibisin. Allah'm onu bala, ona ac! Muhakkak ki sen ok balayan, ok acyansn."(15)
    diye dua etmitir. Kald ki Cenze namaznn kendisi de l iin bir duadr. Allah iin namaza, meyyit/meyyite iin duaya... diye niyet edilir. Eer lnn ruhuna yarar yoksa bunun bir anlam kalmaz.
    Kendisi zaman zaman Bak kabristann ziyaret ederek kabirdekilere selam vererek dua ederdi.(16) Eer selam onlara ulamasa ve duas fayda etmeseydi, bunu yapmas abesle itigl olurdu ki O, bundan mnezzehtir.
    Geride kalanlarn, lleri iin yapt ibadet ve hayrlarn faydasn iki bakmdan ele almak gerekir:
    Birincisi: Mteveffnn bortan kurtulup kurtulmamas. Bir kimse zerinde namaz, oru, hac, zekat, adak, kul borcu gibi borlar bulunarak ahirete intikal etmi ise geride kalanlarn -lnn vasiyeti olsun veya olmasn- bunlar eda etmeleriyle bortan kurtulur mu?
    kincisi: Bakasnn yapt ibadetin sevabnn lye ulap ulamamas. Fukah ibadetleri e ayrmlardr:
    a) Namaz ve oru gibi beden ibadetler: Bakalarnn yapmalaryla bu borlar dmez, sorumluluk devam eder.
    b) Zekat, nezir ve ml keffaret gibi ml ibadet ve borlar: Bunlar, bakalarnn demesiyle denmi olur, bor kalkar.
    c) Hac gibi hem ml, hem de beden ibadetler: Birisi l namna bunu yaparsa o bortan kurtulmu olur. Fakat miraslar bunu yapmaya mecbur deildir. Ancak mam afi'ye gre vasiyet etmi ise mecbur olurlar.
    Ahmed b. Hanbel, Evza, Eb Sevr, Nevev gibi mtehidler ile muhaddislerin ouna gre, lnn yaknlarnn, onun borlu olduu oru, hac gibi ibadetleri de kaza etmesi caiz ve sahihtir.
    slam ulemasnn ekseriyeti, sevabn lye balamak niyetiyle yaplan ibadetlerin sahih olduuna ve dnyadan gm olanlarn bundan istifade edeceklerine kani olmu ve bu hkm benimsemilerdir.(17)
    Konumuzun daha iyi anlalabilmesi iin bakalarnn lnn yararna yapabilecekleri ileri maddeler halinde aklamaya alalm:
    1. lnn Borcunun denmesi:
    Bir kii ldnde bakalarnn onun hakknda yapabilecekleri, hatta yapmalar gereken en nemli ilerden birisi, varsa o kiinin borlarn demek ve bylece onun zerinden kul haklarnn kalkmasn temin etmektir. nk hadisteki ifadesiyle
    "M'minin ruhu, borcu deninceye kadar ona bal kalr."(18)
    Bundan dolay, borlu olarak len kii, ayet miras olarak bir eyler brakmsa ondan borlar denir.(19) Bylelikle lnn borcunun denmesi kendine fayda verip, bortan kurtulmasna sebep olur. Burada ml borlarnn denmesinde borcu deyen kiinin, lnn bir yakn olmas art deildir. Kim derse desin, len kii kurtulmu olur.(20)
    2. Dua ve stifar:
    lm birisi iin yaplabilecek en byk iyiliklerden birisi onun iin dua etmek ve istifarda bulunmaktadr. Nitekim;
    "Ey Allah'n Resul, anne ve babamn vefatlarndan sonra da onlara iyilik yapma imkan var m, ne ile onlara iyilik yapabilirim?" diye soran Eb Ubeyd Mlik bn Raba es-Sid (r.a)'ye Peygamber Efendimiz (s.a.v):
    "Evet vardr. Onlara dua, onlar iin Allah'tan istifar (gnahlarnn affedilmesini) talep etmek, onlardan sonra -vasiyetlerini yerine getirmek, anne ve babasnn akrabalarna kar da sla-i rahmi ifa etmek, anne ve babasnn dostlarna ikramda bulunmak."(21) cevabn vermitir.
    Yine,
    "Onlardan sonra gelenler yle derler: Rabbimiz, bizi ve bizden nce iman eden kardelerimizi bala..."(22)
    gibi ayetler, cenaze namaz, dua ve istifarn llere fayda vereceini ispat etmektedir.(23)
    Bu mevzudaki ayet ve hadis-i erifleri(24) gz nnde bulunduran ilim adamlar, l iin yaplan dua ve istifarn lye fayda vereceinde. Ancak kendisi iin dua edilen kimsenin m'min olmas arttr.(25) Zira iman olmayanlara hibir ey fayda vermez. Zaten onlar iin dua etmek de meru deildir.(26) mam E'ari'ye gre, "Hadisiler ile Ehl-i Snnet'in ounluu, dua ile sadakann, Mslmanlar iin lmlerinden sonra fayda vereceini kabul ederler.(27) yleyse dua meru ve faydaldr.(28)
    Bu mevzuda bilinen en mehur hadis-i eriflerden biri olarak Mslim'de Ebu Hreyre (r.a)'den rivayet edilen bir hadis-i erifte:
    "nsan lnce btn amelleri kesilir. Ancak ey (bunlar yapan kii) mstesna: Sadaka-i cariye (brakan) veya istifade edilen bir ilim (brakan) veya kendine dua edecek salih evlat (brakan)."(29) buyurulmaktadr.
    Bu hadis-i eriften anladmza gre:
    a. Sadaka-i cariye denilen, insanlarn istifade edebilecei yol, kpr, cami, eme, mescit ve vakf messeseleri ile bunlar en verimli ve hayrl ekilde kullanacak nesillerin yetimesi iinde okul ve rencilerin barnabilecekleri yurt gibi messeseler yapmak gibi salih amellerde bulunmaktr ki, arkada braklan bu trden bir messese hayatta kald mddete, -Peygamber Efendimiz'in (s.a.v) beyanlar erevesinde- iyi bir ra vesile olunduu iin kyamete kadar orada yetienlerin kazandklar sevaplarn bir misli de bu messeseleri kuranlarn amel defterlerine kaydedilecektir.
    b. lim erbabnn brakt eserler de sadaka-i criyedendir. Alim, kapasitesine gre bunlardan mkafatn alr. Ayrca ilim erbabna sahip kma ve onlarn kitap, defter, yiyecek ve giyeceini temin etme eklinde yaplan almalar da, hayr cihetinde kapanmaz birer sadaka-i cariye saylmaktadr.
    c. len kii giden ruh, ardndan hayrlarda bulunacak ve hayrl nesiller yetitirecek hayrl bir evlat ister. Ancak braktklar byle bir nesildir ki, ahiret hesabna onlara yararl olacaktr. Yoksa l ne helva, lokma yemek; ne yedinci, krknc ve elli ikinci gece, ne mevlit, ne paral hatim, ne telkin, ne devir, ne de duvara aslacak eski bir resim bekler.
    3. Sadaka Vermek:
    Sadakann da len kiiye faydas olduu mevzuunda Ehl-i Snnet limleri ittifak etmilerdir. Peygamber (s.a.v)'in buna delalet eden hadisleri(30) vardr.(31)
    bn Abbas (r.a)'n rivayet ettii bir hadis-i erifte ise yle buyurulmaktadr:
    "Bir adam gelerek:
    "Ey Allah'n Resul! Annem vefat etti. Ben onun iin tasaddukta bulunsam ona faydas olur mu?" diye sordu. Peygamberimiz:
    "Evet." deyince, adam;
    "Benim bir meyveliim var. Sizi hid klyorum, onu annem iin tasadduk ediyorum." dedi.(32)
    Verilen sadaka ister kiinin evlad gibi birinci derecede bir yakn isterse bakalar tarafndan verilsin, sadakann sevabnn lye ulaacanda ittifak olduu bildirilmektedir.(33)
    Sa'd bn Ubde hadisinde ise, lnn arkasndan yaplacak sadakann hangisinin daha efdal olduu beyan edilmektedir. Sa'd (r.a) yle anlatr:
    "Ey Allah'n Resul dedim, annem vefat etti, (onun adna) yapacam sadakann hangisi efdaldir?" Peygamber Efendimiz (s.a.v),
    "Su!.." buyurdular. Bu cevap zerine Sa'd bir kuyu kazd ve:
    "Bu kuyu Sa'd'n annesi iin dedi."(34)
    Bu hadis-i erif de, l adna hayr yaplabileceini gsteren delillerdendir. Nes'nin rivayetinde Sa'd, nce vefat eden annesi adna sadaka verip veremeyeceini sorar. Cevap mspet olunca hangi sadakann efdal olduunu sorar. Bunun zerine, "su" cevabn alr.(35)
    Nafile olarak sadaka vermek isteyenlerin btn inananlara (m'min ve m'minelere) niyet etmesi en faziletlisidir. nk bunun sevab onlara ular, kendisinin sevabndan da herhangi bir ey eksilmez.(36)
    4. lenin Borcu Olan Orularnn Geride Kalan Akrabalar Tarafndan Tutulmas:
    zerinde Ramazana ait kaza orucu bulunduu halde len kimse ile ilgili iki durum sz konusudur:
    a. Vakit darl, hastalk, sefer ve oru tutmaktan ciz olmak gibi zrler sebebiyle oru tutma imkann elde edemeden lm olmak: Alimlerin ekserisine gre, bunlarn her hangi bir kusuru olmad iin hibir ey gerekmez, gnahkr olmalar da sz konusu deildir. nk bu oru, lnceye kadar, tutma imkann elde edemedii bir farzdr. Dolaysyla hacda olduu gibi, hkm bedelsiz olarak dmtr. Bunun iin, kii hasta yahut yolcu olduu bir durumda lm ise tutamad orucun kazas gerekmez.
    b. Oru borcu olan kii orularnn kazasn yapma imkann elde ettikten sonra lmse velisi onun iin oru tutamaz. Yani fakihlerin ekserisine gre, lnn kazas olan orular tutmak vacip deildir. afilere gre, velisi oru tutacak olsa, sahih olmaz. nk oru, halis bir beden ibadetidir. eriatn asl ile farz klnmtr. Gerek hayatta, gerekse ldkten sonra bunda vekalet ve niyabet caiz deildir. Bu ynyle o namaz gibidir. Bir hadis-i erifte bununla ilgili olarak:
    "Hibir kimse baka bir kimse adna namaz klamaz, oru tutamaz. Fakat onun adna her gne karlk bir md (lkelere gre deien bir lek. Irakllara gre iki rtl san lek, yani yaklak on sekiz litrelik lek) yiyecek fakirlere yedirir."(37)
    buyurulmutur. Hanbelilere gre ise, velinin l adna oru tutmas mubahtr. nk bu durum, lnn kurtuluunu salamak bakmndan daha ihtiyatl bir harekettir.(38)
    Bu konuda rivayet edilen bir hadis-i erifte Hz. Aie (r.anh) validemiz, Resulullah (s.a.v)'in:
    "Kim, zerinde oru borcu olduu halde lrse, onun orucunu velisi tutar."(39)
    buyurduunu haber vermitir. Yine Hz. Cbir bn Abdullah (r.a) da rivayet ettii bir hadis-i erifte; bir kadn, Resulullah Efendimize (s.a.v) gelerek, annesinin zerinde oru nezri olduunu ve onu yerine getiremeden ldn haber verir. Bunun zerine Resulullah (s.a.v): "Velisi ona bedel oru tutsun." buyurur.(40)
    Buhar ve Mslim'de zikredilen dier bir hadis-i erifte ise, bir kadnn zerinde bir aylk (nezir) oru borcu olduu halde vefat ettii ve ocuunun Peygamber (s.a.v.)'e gelerek "Ben onun yerine oru tutsam olur mu?" diye sorduu Resulullah'n (s.a.v) da ona: "Annenin zerinde bor olsayd onu der miydin?" diye sorduu Onun: "Evet!.." diye cevap vermesi zerine de:"Allah'n borcu, denmee daha layktr." buyurduu haber verilmektedir.(41)
    Oru tutmak, beden ibadetlerdendir. Burada oru ibadeti zikredildii ve bakalarnn tutaca orucun sevabnn lye ulaaca haber verildiinden, dier beden ibadetlerde de ayn durumun sz konusu olup olmadnda ihtilaf edilmitir. Oru konusunda rivayet edilen hadislerden baz alimler, farz olan Ramazan orucundan zerinde borcu olarak ahirete gm olanlarn orularnn bile geride kalanlar tarafndan tutulabilecei hkmn karrlarken, bazlar da sadece nezir orucunu tutabileceine kail olmulardr.(42)
    lenin yerine oru tutma meselesinde Ahmed bn Hanbel, l zerinde Ramazan, nezir veya keffaret orucu borlar bulunduu takdirde, velisinin ona bedel tutabileceini sylemitir. mam Mlik, afi ve Ebu Hanife'ye gre, lnn velisi, her bir oru iin bir sa' (bin dirhemlik bir hububat lei) arpa veya yarm sa' buday tasadduk etmelidir. Keza her bir namaz (veya bir gnlk namaz) iin de ayn miktar mal tasadduk etmelidir. Fakat ounluk, (lnn) beden ibadetlerinin niyabeten bakas tarafndan ifa edilemeyeceini sylemitir.(43)
    Ancak, byle bir kap amann, insanlar salklarnda kendilerinin yapmalar gereken ibadetleri ihmal etmeye sevk edecei endesiyle baz alimler, "hibir orucu tutamayacan ancak keffaretini verebileceini" sylemilerdir.(44)
    5. len Kii Yerine Yaplacak Hac:
    Bir kimse, lm birisinin yerine hac yapp sevabn lye balayabilir. Nitekim Ebu Davud'da Breyde (r.a)'den rivayet edilen hadis-i erifte, hayatnda iken hi hac yapmayan annesinin yerine hac yapp yapamayacan soran bir kadna, Rasulullah Efendimiz (s.a.v): "Evet, ona bedel haccet." buyurarak lm annesinin yerine haccetmesine izin vermitir.(45)
    Her ne kadar cumhur, beden ibadetlerin niyabeten bakas tarafndan ifa edilemeyeceini sylemise de, acz artyla, sadece hac farizasnn bir bakas tarafndan ifasn caiz grmtr. Acz'den murat, kiinin lm olmas ve iyileme midinin kesilmesidir, ktrm bir kimse cizdir. Baz alimler, l adna nafile hac yaplabileceini de sylemilerdir.(46)
    Bir baka hadis-i erifte ise, lenin yerine yaplan ibadetlerle onun borcunun denmi olaca ve bunun lnn semadaki ruhuna mjdelenecei yle anlatlr: Zeyd ibn Erkam (r.a) anlatyor:
    "Hz. Peygamber (s.a.v) buyurdu ki:
    "Kim ebeveyninden birine bedel haccederse, bu hacla onun borcunu demi olur. Bu durum, semadaki ruhuna mjdelenir. Kii, anne ve babasna kar isyankr bile olsa (bu iyilii sebebiyle) Allah'n nezdinde (iyi kullar meyannda) yazlr."
    Dier bir rivayette ise:
    "Babas iin bir hac, kendisi iin yedi hac yazlr."buyurulmutur.(47)
    Tabii ki, bu rivayetlerde zikredilen mana, sadece bir ibadetin yaplp, sevabnn lye balanmasnn cevazna delalet eder. Cenab- Hakk'n o engin rahmetinden mit edilir ki, o sevap nedeniyle, huzuruna ibadet borcuyla gelen kullarn affeder, yoksa salnda frsat elde iken bu ibadeti terk eden ve bu halleri zere lenlerin elbette hesaplar grlecek ve cezalar verilecektir.
    bn-i Kudme'nin de ifade ettii gibi l, bakalar tarafndan yaplan ve sevab kendisine balanan ibadetlerden istifade edebilir. nk oru, dua, istifar, hac gibi ibadetler, beden ibadetlerdir. Allah Tel, bunlarn ve bunlar gibi dier ibadetlerin sevaplarn da lye ulatrr.(48)
    Yalnz bu gibi ibadet borlarnn zerinde kalmas iin kiinin, mesela, oru iin borlandktan sonra, hastalanp lnceye dek borcunu tutacak kadar shhate kavuamamas gibi meru bir mazereti olmaldr. Ancak byle bir zre binaen yapamam olanlar iin, geride kalanlarn, Allah'a kar olan borcunu onun adna demeleri sebebiyle Allah Tel affeder, kastl olarak terk edenleri deil.(49)
    6. l Adna Kurban Kesmek:
    l adna kurban kesilerek tasadduk edilip sevab lye balanabilir. Zikredeceimiz u vak'a lnn gyabnda kurban kesilip sevabnn lye balanabileceini gstermektedir: Hne (r.a) anlatyor:
    "Hz. Ali (r.a)'yi grdm, iki ko kesmiti." Dedi ki,
    "Biri kendim iin, dieri Resulullah (s.a.v) iin." Ve ilave etti:
    "Resulullah (s.a.v) byle vasiyet etti. Ben (hayatta olduum mddete) ebediyen (bunu yapmay) terk etmeyeceim."(50)
    Hz. Ali (r.a)'nin kestii bu kurban Resulullah (s.a.v)'n vefatndan sonras iin sz konusudur. Ebu Davud, hadisi "l adna kurban" adn tayan bir bapta kaydeder. Tirmiz ise, l adna kurban kesmeye, bir ksm alimlerin cevaz verirken bir ksm alimlerin caiz bulmadn kaydeder.
    Ayrca Hz. Peygamber (s.a.v)'in mmetinden Allah'n birliine ve kendisinin peygamberliine ehadet edenler adna da kurban kestii de muhtelif rivayetlerde gelmitir.(51)
    Peygamber Efendimiz (s.a.v) llerin arkasndan kurban kesip sevabn onlara baladna gre, ller, kendileri iin yaplan hayr-hasentn hepsinden haberdar olmakta ve onlarn sevaplarndan faydalanmaktadrlar kanaati hasl olmaktadr. Ancak, avamdan bir ok insan, llerin arkasndan onlar memnun etmek ve bylece isteklerine kavumak iin kabir balarnda kurban keserler veya bunu lye adarlar ki bu, tamamen yanl bir inan ve bid'at bir harekettir. Bundan dolaydr ki Peygamber Efendimiz (s.a.v);
    "Kabirde sr, deve, koyun kesmek slam'da yoktur."(52)
    buyurarak bunu yasaklamtr. nk, kurban bir ibadettir ve ibadetler sadece ve sadece Allah iin yaplr. Bu sebeple bir kabir ya da yatr iin kesilen bir kurban, braknz sevaba vesile olmasn, kesenin imann alp gtrebilecek ve irk olabilecek bir davrantr. Ve kesinlikle saknmak gerekir.(53) Bu, cahiliyye dneminden kalma bir dettir. nk o dnemdeki Araplar, belirli zamanlarda veya l defnedilir edilmez hemen sr, deve veya koyun cinsinden bir hayvan getirip mezar banda kurban ederler ve etini datrlard. Halbuki Allah Resul (s.a.v),
    "Dine muhalefetten saknn. Dine sonradan sokulan her ey bid'at ve her bid'at da dalalet (sebebi)tir."(54)
    diyerek bid'atlara kar bizi uyarm ve "Size sk sarldnz srece asla saptmayacanz iki ey brakyorum: Allah'n kitab ve peygamberlerin snneti..."(55) buyurarak da bid'at ve sapklklara dmemek iin Kur'an'a ve snnetine sarlmay tavsiye buyurmutur.(56)
    7. Kur'an Okuyup Sevabn lye Balamak:
    Alimler, namaz klmak ve Kur'an okumak gibi ibadetlerin sevabnn, yapandan bakasna ulap ulamayaca konusunda ihtilaf edip iki gr ileri srmlerdir:
    Hanef ile Hanbel alimlerine ve afi ve Maliklerin sonradan gelen alimlerine gre, l yannda okunan Kur'an'n sevab ile Kur'an okumann peinden yaplan dua, orada bulunmasa da lye ular. Kur'an okumann akabinde dua etmek ise daha ok kabule ayandr ve kabul edilmesi daha ok umulur.
    Maliklerin nceki fakihleriyle ilk afilerin mehur olan grleri, ibadetlerin sevabnn yapandan bakasna ulamayaca yolundadr.
    Haneflere gre, insan yapt amelin sevabn bakasna balayabilir. ster namaz olsun, ister oru olsun, ister sadaka ve benzeri eyler olsun fark etmez. Bunlarn sevabn lye balamak, kendi sevabndan bir ey eksiltmez.
    Hanbellere gre, kabrin yannda Kur'an okumakta bir saknca yoktur.
    Mliklere gre, ldkten sonra kii yahut kabri zerine Kur'an okumak mekruhtur. nk selef byle bir ey yapmamtr. Fakat sonradan gelen Mliklere gre, Kur'an okuyup zikir yapmakta ve bunlarn sevabn lye balamakta bir saknca yoktur. l iin de Allah'n izniyle sevap hasl olur.
    afiilerde mehur olan gre gre, lye kendi amelinden bakas fayda vermez. Ancak afilerin sonradan gelen fakihleri, Kur'an okumann sevabnn lye ulaaca yolunda aklamalarda bulunmulardr. Bu ekilde afilerin sonraki fakihlerinin gr de dier mezhebin grlerine uygunluk arz etmektedir.
    Kur'an okumak, belli bir maksat iin diriye fayda verince, lye fayda vermesi daha evladr. bn Salh'a gre, Kur'an okuma sonunda: "Allah'm, okuduumuz Kur'an'n sevabn filancaya ulatr." demesi ve okunan Kur'an' dua klmas da uygun olur. Bu hususta uzak, yakn ayndr deimez. Bunun fayda vereceine kesin olarak inanmak lazmdr.(57) Nitekim Peygamber (s.a.v) de, zaman zaman kabirlere urar ve oradakilere dua ederlerdi. Bu konuda bn Eb eybe'den rivayet edilen hadis yledir:
    "Hz. Peygamber (s.a.v) her yln banda Uhud'daki ehitlerin kabirlerine gelir ve yle derdi:
    "Sabrettiiniz eylere mukabil sizlere selm ve selmet! Dnyann en gzel neticesi budur!"
    Allah Resul (s.a.v), Bazen de Bak' mezarlna kar ve yle derdi:
    "Ey m'minler yurdunun skinleri! Selm size! Bizler de inallah sizlere kavuacaz. Allah Tel'dan bizim ve sizin iin fiyet, ahiretle ilgili korku ve skntlardan selmet ve siyanet dilerim."(58)
    Grld zere Peygamber (s.a.v), dnyamzdan ayrlan insanlar iin dua edip onlar hakknda fiyet ve selamet dilemektedir. ayet llerin arkasndan yaplan dualarn faydas olmayacak olsa idi Allah Resul (s.a.v) byle bir davranta bulunmazd. Aksi bir durum, Allah Resul'nn abesle itigali demektir ki, O, bundan fersah fersah uzaktr. nk Kur'an- Kerim'in ifadesiyle Efendimiz (s.a.v) asla hevdan konumaz. O ne konumusa vahiy kaynakldr.(59)
    Okunan Kur'an'n sevabnn nce Hz. Peygamber (s.a.v)'e hediye edilmesi mstehaptr. nk bizleri sapklktan O kurtarmtr. Bunda bir nevi Ona teekkr ve gzel bir mukabele vardr. llerin arkasndan okunan Fatiha, Ysin ve Kur'an hatmi gibi virtlerden her biri, bir anda saysz kiilerin ruhlarna yetiebilir ve onlarn hepsi de bu hediyeden nasiplerini alabilirler. nk bu Allah'n kudretine ar ve zor deildir.
    Baz alimler, okunan kraatin sevabnn lye ulamasnn yannda, sevab lye balanmak artyla her gzel amelin sevab da ular demilerdir.(60) Yalnz bunlarn sevap kazanlacak ekilde yani srf Allah rzas iin yaplmas arttr. Yoksa oklarnn yapt gibi parayla Kur'an okutup da lye balatlmaz. nk Kur'an okumak bir ibadettir. badet ise parayla deil de Allah rzas iin yaplnca sevab olur ve bu sevap onlarn ruhlarna balanr. Aksi halde sevap olmaz ki balansn.
    Malik ve afi mezhebinde mehur olan gre gre, kendi ameli ve kesb'i olmad iin, Kur'an okumak da dahil, beden ibadetlerin hibirinin sevab lye ulamazken kabrin yannda okunduunda, l, okunan Kur'an' dinledii iin, dinleyici sevab alr.(61)
    Dier baz mtehitler de ancak evladn veya yakn akrabann oru, namaz ve haccnn vasl olacan ileri srmlerdir. Fakat en isabetlisi, bor ve mesuliyetlerin dmesi bahis mevzuu olmadan, balanan sevaptan Mslman llerin istifade edecekleri hkm olsa gerektir.(62)
    Fakat uras bir gerektir ki, l, kendi yapmad ve ihmal ettii ibadetlerden mutlaka sorguya ekilecektir. Baz cahil kimselerin zannettikleri gibi, skatn vermekle, yahut fidye ve keffaretini vermekle l, yzde yz mesuliyetten kurtulmu olmaz. Eer usulne uygun ekilde yaplmsa, yaplan bu gibi iyi amellerin sevab balanmakla sadece aff umulur.(63)
    Kaynaklar:

    1. Eb Davud, Vesy, 3; Tirmiz, Vesy, 7.
    2. Mslim, Vasiyyet, 14; Ebu Davud, Vesy, 14; Tirmiz, Ahkm, 36; Nes, Vesy, 8; Drim, Mukaddime, 4; Ahmed bn Hanbel, 2/372.
    3. bn Mace, Mukaddime, 20.
    4. Buhari, Sahih, Rikak,42; Mslim, Sahih, Zhd, 5.
    5. Buhari, Enbiya, 1; Mslim, Vasiyyet, 3, lim, 6; Ebu Davud, Snen, Vesaya,14, Cihat,15; Ahmed bn Hanbel, Msned, 2/372 (Meymeniyye-Kahire 1313); bn Mace, Snen, Mukaddime, 20, 1975.
    6. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453, 2. Bask, Sebat Ofset, Konya, 1989.
    7. bn Kayym el-Cevziyye, er-Ruh, 117; Beyrut, 1975.
    8. Necm,53/39.
    9. Yasin, 36/54.
    10. Bakara, 2/286.
    11. Har, 59/10.
    12. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    13. Ebu Davud, Snen, Cenaiz, 59.
    14. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    15. Ebu Davud, Ceniz, 56.
    16. Mslim, Ceniz, 103; bn Mce, Ceniz, 36; Nes, Ceniz, 103.
    17. Hayrettin Karaman, slamn Inda Gnn Meseleleri, 105-107, Marifet Yaynlar, 3. Bask, stanbul, 1984.
    18. Tirmizi, Snen, Cenaiz, 76; bn Mace, Snen, Sadakat, 12.
    19. Abdlkadir Mutlaku'r-Rahbavi, Ahiret Gn, 33; Terc. Ahmet Serdarolu-Ltfi entrk, Nur yay., 5. Bask.
    20. Buhari, Sahih, Havalat, 3; Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    21. Ebu Davud, Snen, Edeb, 12; bn Mace, Snen, Edeb, 2.
    22. Har, 59/10.
    23. Hayrettin Karaman, slamn Inda Gnn Meseleleri, 107.
    24. Ahmed b. Hanbel, Msned, 2/509,6/252, (Meymeniyye-Kahire 1313); Ebu Davud, Snen, Cenaiz, 72; bn Mace, Snen, Edeb, 1.
    25. Seyyid Sabk, Fkhu's-Snne, 1/568, Beyrut, ts.
    26. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    27. E'ari, Makalatu'l-slamiyyin, 282.
    28. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    29. Mslim, Sahih, Vasiyyet, 3; Ebu Davud, Snen, Vesaya, 14.
    30. Buhari, Sahih, Cenaiz, 94; Mslim, Sahih, Zekat,15; Ahmed bn Hanbel, 2/371.
    31. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 453.
    32. Buhari, Sahih, Vesaya, 15, 20, 26.
    33. Seyyid Sabk, Fkhu's-Snne, 1/568.
    34. Ebu Davud, Snen, Zekat, 42; Nesei, Snen, Vesaya, 9.
    35. brahim Canan, Ktb-i Sitte Muhtasar Terceme ve erhi, 10/54, Aka yaynlar, Ankara, 1990.
    36. Vehbe Zhayli, slam Fkh Ansiklopedisi, (Terc. Heyet) 3/9; Risale yaynlar, stanbul, 1990.
    37. Cemalddin Eb Muhammed Abdillah bn Yusuf el-Hanef ez-Zeyle, Nasbu'r-Rye li ehdsi'l-Hidye, 2/463; Dru'l-Hads, Kahire, ts.
    38. Vehbe Zhayli, a.g.e, 3/207-208.
    39. Buhari, Sahh, Savm, 42; Mslim, Sahh, Sym, 27.
    40. Nasruddin el-Elbn, Silsilet'l-Ehdsi'd-Dafe ve'l-Mevza, 1/169-170; Dmak, 1964.
    41. Buhari, Sahh, Savm, 42; Mslim, Sahh, Sym, 27.
    42. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 459.
    43. brahim Canan, a.g.e, 2/488.
    44. Nsruddn el-Elbn, Ahkmu'l-Ceniz, 170; Beyrut, 1969.
    45. Mslim, Sahh, Sym, 27.
    46. brahim Canan, a.g.e, 2/488.
    47. brahim Canan, a.g.e, 2/488.
    48. Vehbe Zhayl, a.g.e, 3/99.
    49. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 460-61.
    50. Tirmizi, Dhy, 2; Ebu Davud, Dhy, 2.
    51. brahim Canan, a.g.e, 6/61.
    52. Ebu Davud, Snen, Cenaiz, 70.
    53. . bn Kayym el-Cevziyye, Zdu'l-Med, 1/146; bn Kudme, el-Mun, 2/379; evkn, Neyl'l-Evtr, 4/97; eyh Ali Mahfuz, el-bd, 186.
    54. Drim, Mukaddime, 16.
    55. mam Malik, Muvatta', Kader, 3.
    56. smail Ltfi akan, Hurafeler ve Batl nanlar, 64; Hayrettin Karaman, slamn Inda Gnn Meseleleri, 109; Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 471; Recep Akta, slam Dininin Yasak Ettii Batl nanlar, 43; Bahar yaynlar, stanbul, 1973.
    57. Vehbe Zhayl, a.g.e, 3/98-100.
    58. Mslim, Sahih, Cenaiz, 102; Farkl rivayetler iin bkz.: Ebu Davud, Snen, Cenaiz, 79; Nese, Snen, Taharet, 109, Cenaiz, 103; bn Mace, Snen, Cenaiz, 36, Zhd, 36.
    59. Necm, 53/3.
    60. Seyyid Sabk, a.g.e, 1/383.
    61. Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 462.
    62. Hayrettin Karaman, slamn Inda Gnn Meseleleri, 108.
    63. Azmbd, Avnu'l-Ma'bd, 3/160, Hindistan Basks, Ayn, Umdet'l-Kari, 5/283, stanbul Basks, bn Kudme, bn Kudme, el-Mun, 2/423-424; evkn, Neyl'l-Evtr, 4/98-100, Msr, 1952; Seyyid Sabk, Fkhu's-Snne, 1/567-569, Beyrut, 1969; Reid Rza, 8/255; eyh Ali Mahfz, el-bd f Madarri'l-btid, 235 (4.Bask); Sleyman Toprak, lmden Sonraki Hayat-Kabir Hayat, 460.

    (Do. Dr. Hdaverdi ADAM, Kpr Dergisi, Gz 2001, Say: 76)

    Kaynak Sorularla islamiyet

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

u an 1 kullanc var. (0 ye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 25-12-2012, 19:32
  2. Kutlu Doum Haftas'nda zel olarak neler yaplabilir?
    By Kaytsz ye in forum Misafir Sorular
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 18-12-2012, 23:22
  3. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 22-11-2012, 02:16
  4. Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 22-11-2012, 01:35
  5. Oru fidyesi bir hayr kurumuna verilebilir mi?
    By Kaytsz ye in forum Misafir Sorular
    Cevaplar: 1
    Son Mesaj: 28-07-2012, 07:05

Bu Konudaki Etiketler

Bookmarks

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Var
  • Mesaj Yazma Yetkiniz Var
  • Eklenti Ykleme Yetkiniz Yok
  • Mesajnz Deitirme Yetkiniz Yok
  •  
Tm Zamanlar GMT +4 Olarak Ayarlanm. uanki Zaman: 18:41.
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.