Takvimler hakkinda takvimler ve 12 hayvanl Trk takvimi ile ilgili bilgiler
Takvimler hakkinda takvimler ve 12 hayvanl Trk takvimi Hakknda bilgi
Takvimler hakkinda takvimler ve 12 hayvanl Trk takvimi Nedir?Gktrkler 12 hayvanl takvim kullanrd.Her yl bir hayvan ad alrd.Bunlar ylan,san,kz,Kaplan,tavan,kopek,ejder,at,koyu n,tavuk,maymun,domuzdur.
Mesel Gktrklerde, XIX yy. sonlarnda Uygur Trklerinin kulland, sralama esasl isimler kullanlmtr. Buna karlk drt mevsime bal adlandrma da etkin olmutur. Kagarl, Nevruzdan itibaren Aylarn sraland belirtmekte, fakat bu tr ay adlarn vermemektedir. Bununla birlikte hem Temr, hem de Osmanllarda bu trl tarihlendirme vardr.
1)- 12 HAYVANLI TRK TAKVM: Trklerin kulland en eski takvimdir. Gne yln esas alr .Bu takvimde her yl bir hayvan adyla anlyordu.
2)- CELAL TAKVM: Byk Seluklular zamannda Melikah tarafndan hazrlatlan bu takvim gne ylna gre hazrlanmt.
3)- HCR(HCRET) TAKVM: Ay yln esas alr. Balang olarak Hz. Muhammed'in Mekkeden Medine'ye hicret ettii 622 yln alr. Bugn Ramazan, mevlidler gibi dini gnlerde bu takvimi kullanmaktayz.
4)- RUM TAKVM: Osmanl devletinde resmi ve mali ilerde kullanlmak zere 19. yzyl balarndan itibaren yrrle giren takvimdir. Gne Yln esas alr.
5)- MLAD(MLAT) TAKVM: 1926' dan itibaren kullandmz takvimdir. Gne yln esas alr. Temeli Msrllar'a dayanr. yon ve Yunanllar kanalyla Batta aktarlmtr. Romallar Sezar zamannda JULYEN takvimi olarak dzenlemi ve kullanmlardr. Yeniada Papa XII.Gregor tarafndan yeniden yaplan dzenlemelerle GREGORYAN TAKVM olarak anlmtr. Gnmzde ise Milat takvimi denilmektedir. Milat takvimi Hz. sa'nn douunu(sfr) kronolojinin balangc olarak kabul eder.

HCR TAKVMLE MLAD TAKVM ARASINDAK FARKLAR NELERDR?
1)- Hicri Takvim AY yln, Miladi Takvim GNE yln esas alr. Bu yzden ikisi arasnda 11 gn fark vardr.
2)- Balang tarihleri farkldr. Hicri Takvimde balang tarihi Hazreti Muhammed'in Mekke'den Medine'ye hicret ettii tarih olan 622 yldr. Miladi Takvimde ise balang Hz. sa'nn doum tarihi 0 yldr.

TRK TAKVM = ONK HAYVANLI TRK TAKVM VE YILIN BALANGICI
nsann yaad mrn daha shhatli deerlendirmesi, zamandan en iyi ekilde yararlanmas ve bilmesi demek olan zaman hesab= takvim, ncelikle insann kendisi iin gereklidir. nsan,yani beer ise, , gemi bin yllarda ortalama 60 sene mrl saylyordu. Eski Trk zaman hesaplamalarnda dorudan tabiat ve insan iki nemli unsurdur.
Trk takviminin ilk zellii, orta kuak corafyasnn imkn verdii zamanlamaya sahip olmasdr. Bu gnein hareketlerine bal olarak kolaylkla belirlenebilir. Nasl gne gren evlerimizde, odalarmza gnein hangi aylarda girdiini, hangi aylarda girmediini biliyorsak, bunu aylara gre deil, ama gnein durumuna gre hesaplamak mmkndr. Bylece tabiata bal olarak, kolaylkla dzenlenebilecek gne saatleriyle, iki zaman kesinlikle bilinebilir. Bunlar gnein en aada olduu, gnmz takvimindeki isim ve zamanyla 21 Aralk ve en tepede olduu 21 Hazirandr. Bunlardan birisi, gnein u noktaya gelii kolaylkla bilinir ki ayn yere ikinci geliine kadar geen zamana yl=sene denmitir. Yl, bylece ncelikle ikiye ayrlabilir.
Bu iki zaman, senenin ikiye ayrlabileceini aka gsterir. Fakat kuzey yarmkresinin iklim artlar, mesel Osmanllarda senenin ikiye ayrlmasn , biraz daha gerideki zamana gre yapmtr: 7 Kasmda balayan: Kasm Gnleri; 6 Maysta balayan Hzr gnleri. Hemen belirtelim ki bu iki tarih de, zamann kolaylkla llebilecek birer ayr belirgin noktasdr.
Senenin iinde, iki u noktann dndakinde , gece ile gndzn eit olduu zaman vardr. 21 Mart ve 22 Eyll. Bu iki zaman da, gece ile gndz eittir. Bylece, yl drt blme ayrabiliriz. Nitekim Trk takviminin esas da yln drde blnmesidir: Bunlar srasyla, K, Yaz, Yay ve Gzdr. Bat Trklnde yay kaybolup, yerini yaz doldurmu, yazn brakt yere ise Farsa bahar girmitir. Ancak teki Trk leminde bugn de binlerce yllk mevsim adlar yaamaktadr.
Gkyzndeki ayn belirli zamanlarda ayn ekli almasyla ay dediimiz zaman birimi ortaya kmtr. Trk insan, her iki kavram ayn kelime ile ifade ederek, kavramn kkenini de gstermitir. Genellikle bir ylda ay oniki (=12) defa ekil deitirmekte olduundan, yl oniki ay kabul edilmektedir.
Bylece onikili bir ayrma da gelmi olmaktayz.
Ancak, uzun zaman dilimleri sz konusu olduunda, yl iinde 12 den daha ok, ama tam olmayan bir zaman dilimi olabiliyordu. O zaman, gkyzndeki ayn zaman hesaplamasnda, insanlara hem nemli bir kolaylk salad grlmekte, fakat ayn zamanda iki- sene iinde bunun deitii, kimi zaman 13e kt da dikkati ekmektedir. Ksaca aylar esas alnnca, sene kabaca hesaplansa bile, mesel 5 veya 10 sene sz konusu olduunda, aylar hi de shhatli grnmemektedir.
O zaman Trk insan, daha kk zaman blnmesinde , esas olarak drt mevsimi bileceinden, ona dayal bir zaman lm hesaplamas daha kolay grnd. Burada da hem ikili, hem de l ayrm sz konusu oldu.
a. Her mevsimi ikiye blen bir ayrm. Burada ortalama doksan gn kabul edilen bir mevsim, 45 gnlk iki birime ayrlyordu. 21 Aralk sonrasndaki 45 gn, 5 ubata geliyordu. Ayn ekilde 21 Mart sonrasindaki 6 Mays, 21 Haziran sonras 6 Austos ve 22 Eyll sonras da 7 Kasm idi. Buradaki zaman belirlenmesi, senenin ikiye ayrlmasnda Kasm ve Hzr gnler-i olarak ayrmda kullanlmtr.
Rahmetli babam Asm Baykara bunu bana naklettii gibi (Bkz., Yataan, Tokyo 1984, s. 150), rahmetli Ali Rza Yalgn, buna oban takvimi demektedir.
b. Her mevsimi e blen ayrm: Buna gre aylar, mevsimlere gre adlanr: kn n, orta ve geriki ay gibi. Temrin Karsakpay kitabesi bylesine bir takvimle yazlm idi.
Mevsimler e ayrlnca, ortaya kan aylarn says da 12 olmaktadr. Bylece bu trden aylar ile gkyz aylarnn says bir kabul edilmitir.
Bu trden ay hesab, Trk takviminin temeli olmaldr. S. Attakuravdan rendiimize gre( Krgcz Etnografyas, Bikek 1997, s. 159), Krgz halk takvimindeki aylar da genellikle her ayn 21 veya 22 sinde balar ve yledir:
Gnmzde genellikle aylar, biraz kaym ve aylar gnmzdeki gibi modern milad takvime uymutur. Bu sebepledir ki daha yzyln halarnda, Krgz aylar ve onlarn karlklar yle gsteriliyordu:
Burada Kazakistanda kullanlan aylar ile Altaylarda yaayan Kazaklar arasnda var olan takvimdeki ay adlarnn biraz kaym olduunu sylemekle yetineceiz. 1ki ay bulan bu kayma, Trk takviminin zelliklerinin yeniden ele almann gerekli olduunun bir kantdr.
III. Trk tarihinde, aylarn adlarnda, hem sralama hem de mevsimlik bln kullanlmtr. Mesel Gktrklerde, XIX yy. sonlarnda Uygur Trklerinin kulland, sralama esasl isimler kullanlmtr. Buna karlk drt mevsime bal adlandrma da etkin olmutur. Kagarl, Nevruzdan itibaren Aylarn sraland belirtmekte, fakat bu tr ay adlarn vermemektedir. Bununla birlikte hem Temr, hem de Osmanllarda bu trl tarihlendirme vardr.
Temr, XIV yy sonlarnda kazdrd Karsakpay yaztnda byle bir tarihlendirme kullanmtr.
Dr. Rza Nurun naklettii (Trk Tarihi, XII, stanbul 1926, s.426427)Anadolu sahasnda yazlan XV yy sonlarma ait bir eserde, bylesine adlandrmann tam olarak esas bulunmaktadr. Bunda Eylln Gzn ilk ay olduu belirtilip, sonrakiler de srasyla verilmektedir.
Kim ana Sryani Eyll ad kodu
Gzn lk ay duyur Trk dili....
Mevsimlere gre aylarn adlanmas, Trkiye sahasnda, zellikle lkenin dou kesimlerinde (Tunceli ve Kars yresinde) XIX. ve XX. yzylda da yaamtr.
Burada belirteceimiz en nemli husus nl Osmanl Bilim adam ve Tarihisi Kemal Paa Olundaki bir kayt olup, burada Orta k aynn onuncu gn tarihiyle , hicri tarih de vermekte ve bunlar birbirini tutmaktadr. 22 Aralkta balayan ilk k ayn takiben , 21 Ocakta Orta K ay balamakta olup, bunun onuncu gn ile de 31 Ocak tarihine ularz. Nitekim verilen hicr tarihin evrilmesi ile 2 ubat tarihi bulunmaktadr. Hicri Tarihlerin gerek zaman ile 1-2 gnlk farklar her zaman grlebilmektedir. Bu kayt, mevsimlere bal takvim gereinin , Osmanl leminde de var olduunu gsteriyor. Byle Trk takviminin bu gereinin, Osmanllarda da yaayarak deta, doudan batya Trk hayatnn btnnde var olduunu aka ortaya koymaktadr.
IV Trk hayatnda mevsimlere bal ve bilinmesi kolay hayatn iinde, yln balamas meselesine geliyoruz. En sade insan dahi, seneyi, lkbahar ile balatr. Sert ve ar mevsim artlar ieren K ile ( 21 Aralkta) yeni bir yl balatlmaz. Bunun yerine, tabiatta da yeni bir hayatn balamas, yani ilkbahar=yaz yeni bir yl balamas iin daha uygundur.
Trk hayatnda ve tarihinde, zaman belirlenmesinde yeni yl, u halde mevsimlerden yaz=bahar ile olmaktadr.
Trk hayatnda yllar, hayvan esasl olduundan, u halde Oniki hayvanl Trk takvimindeki yeni yl da yaz=bahar mevsiminin girmesiyle balar. Bu gn ise zaman iinde ran etkisiyle Nevruz diye anlabilecektir.
Burada oniki hayvanl takvimle ilgili baz tarih kaytlarda sene bann hi de 21 Martta balamadn da gryoruz. Bu kaytlar, konunun imdiye kadar aka ortaya karlamamasnn da sebebidir. nk hem VIII.-IX., hem de XII. ve XIII. yzyla ait baz kaytlar yeni yln Ocak sonu ile ubat banda baladn gsteriyordu. Asl nemli olan da kaytlarda kesin bir zamann belirlenememesi idi.
Gnmzde, oniki hayvanl takvimi hl kullanan Uzakdou lkelerinden Japonyada, yeni hayvan yl 1 Ocakta balad halde, inde her yl, farkl tarihlerde balatlmaktadr. nk in takvimi, ay yl esasldr. Ancak tabiat hdiseleriyle, bir baka deyile gne ylna uyarlamak asndan senede bir yeni dzenleme yaplmaktadr. inliler yeni yla, Ocak ikinci yars ile ubat ilk yars arasnda, yeni gkyz ay ile girmektedirler. 1987de 29 Ocak, 1988de 17 ubat, 1989da 6 ubatta, 1990da ve 27 Ocakta yeni hayvan yl balatlmtr. 2001 ylan yl ile inde 24 Ocakta balad. te , Trklerin gneyindeki bu byk devletin zaman hesab, bir ksm Trkleri de etkilemi, artk belki de kocakar usl dedikleri geleneksel balatma yerine, mese Cami t-Tevarih mellifleri, inin balatt zaman esas alan takvimi kullanmlardr. Oysa in etkisinden uzak Trklerin hayvan yllarn, yaz=bahar ile balattklar da apayr bir byk gerektir. te bu durum Trk tarihindeki farkl takvim kullanl sebebiyle de yl bayla ilgili tarih karklm aklamaktadr.
Oysa Trk halk, kaytlara hemen hi gemese de yl ba olarak imdiki Mart ayn kutlamakta idi. XIX. yy balarnda bir ngiliz seyyah, o zaman Trk idaresinde olan Atinada, Trklerin Mart aynda, yeni yln geliini kutlamakta olduunu yazmtr. Bu kk kaytlar, Bat Trklnde de yeni yln bahar=yaz ile birlikte girdiini aka gsterir.
Trkler, takvimlerinde her seneye bir hayvan ad veriyorlard. Hayvanlarn Trk hayatnda nemli bir yeri olduu ak ve kesindir. Nitekim Trkln en eski zmrelerinden olan Krgzlarda ay isimlerinde dahi hayvan isimleri etkilidir.
Her seneye bir hayvan ad verilmesinin kkeni tartmaldr. Bilinen devirlerde bu tr takvim Trk hayatnn iine tam olarak girmi olmakla birlikte, inlilerde de erken zamanlardan beri bylesine bir takvim olduu unutulmamaldr. Trkler muhtemelen bamsz olarak bylesine bir zaman hesab yapmaya balam olmaldrlar. Fakat benzer trden takvimler Asyadaki teki milletlerde , mesel inlilerde de olduundan zaman iinde yl isimlerinde deimeler balam, ortak isimler kullanlmtr.

Oniki Hayvanl Trk takviminde, san ile balayan yllar yledir:
l. San 2. Sr 3. Pars 4. Tavan 5. Ejder 6. Ylan 7. At 8. Koy(un) 9. Biin=Maymun 10. Tavuk
11. t(=kpek) 12. Domuz
Bu hayvanlardan bazlar Trk hayatnn iinde ve etkili konumdadr. Ancak bazlar var ki, gney veya kuzey etkili olabilir: Ejder, Maymun veya Domuz gibi. Bununla birlikte mesela ejder yerine balk diyenler de vardr.
Bu trden, yer yla bir hayvan ad verilen zamanlama gnmzde Dou Asyada kullanlmakta olup, ayrca asya Trkleri arasnda da canl olarak yaamaktadr. Afganistanda yaayan Trkmenler ve teki Trk boylarnda da canl olarak yayordu. Gemi bin yllarda da bu tarihlendirme etkili olarak kullanlmtr. Osmanllar da bu takvimi, XVI.yzyla kadar resmen kullanmaktadrlar. Fatih S. Mehmed, Otlukbeli Zaferi Fetihnmesinde, hicri tarih yannda bu tarihi de vermitir. inde bulunduumuz 2001 yl Yuan ve 2002 de At yl olacaktr.
12 Hayvan isimli yl sonras hesaplarda her 12 bir mel itibar edilmektedir. nsan hayat ortalama 60 yl, yani be mel oluyor ve bu olduka nemli saylyordu. 60l devrelerin ardarda saylmasyla ilgili hesaplama da var olmasna ramen, ayrntlarna kaynaklarda tesadf edilememektedir.
Sonu olarak u hususlar ayrca ve kesinlikle belirtebiliriz: Trk takvimi , Trkn iinde yaad tabiatn iinden kmtr. Trkn yaad orta iklim kua drt mevsime imkn verir. Dolaysyla Trk takvimi, gnee dayal ve gne yl esasldr. Mevsimlerin belirlenmesi iin byk ve devasa yaplardan gerekletirilecek astronomik gzlemlere ihtiya da yoktur. Geri sonradan zenginleen Trkler dev boyutlu rasathaneler kurarak Trk takviminin bilimsel esaslarn ortaya koymulardr ( Ulu Bey gibi). Ancak hemen herkesin bildii mevsimlik takvim, Trk hayatnda etkili olmu, binlerce yl kullanlmtr. Bunun yannda komularnn takvimleri de kullanlmtr.
Trk takviminin hem sade insandaki hem de tarih iindeki grn, gnmzdeki izleriyle de uygunluk gsteriyor. Bu takvim, gnmzde kendilerini farkl adlarla tanmlayan (Kazak, zbek, Tatar, Krgz, Trkmen, Bakurt, Altayl vb.) insanlarn dorudan bir byk kitlenin birer paras olduklarnn en kesin kantlarndan birisidir. Bugn bu byk kitleye biz dorudan Trk adn verebiliriz. Ancak bu konuda btn bilinenlerin yeni bir btnletirici bak ile ele alnmasnda gereklilik vardr.

HCR TAKVM
Hicri Takvimi Peygamberimizin Mekke'den Medine'ye hicretini balang kabul eden ve ayn dnya evresinde dolanmn esas alan bir takvim sistemidir. Hicri Takvim; Hicri Semsi ve Hicri Kameri Takvim olmak zere ikiye ayrlr:
Hz. Peygamber, Safer ayinin 27.gn Hz. Ebubekir ile birlikte Medine'ye hicret etmek zere Mekke'den ayrlm, 4 gece Sevr Maaras'nda kalm. 1 Rebilevvel Pazartesi gn Sevr Maarasndan Medine'ye doru yola kmlardr. 8 Rebilevvel / 20 Eyll 622 Pazartesi gn Kba ky'ne gelmi. Burada Kba Mescidi'ni ina etmi ve 12 Rebilevvel Cuma gn Medine'ye doru hareket etmilerdir.
1- Hz. Peygamberin Kba'ya geli gn olan 20 Eyll 622 tarihini, Hicri sene balangc olarak kabul eden ve dnyann gne etrafndaki dolanmn esas alan Takvim sistemine Hicr-i Semsi Takvim denilmektedir.
2 -slamiyet'ten nce, her nemli olay tarih balangc olarak kabul edilirmi. En son Fil Vakas da takvim balangc olarak kabul edilmitir. Bu uygulamada seneler, her nemli olaya gre saylarak geldiinden birok karklklara sebep oluyordu. Hz. mer zamannda Hicretin 17. ylnda alnan bir kararla Hicretin olduu sene Hicri Takvimin 1. yl ve o yln Muharrem ay da Hicri Kameri takvimin ylbas kabul edilmek suretiyle, o yl 1 Muharrem'in rastlad 16 Temmuz 622 tarihi de Hicri Kameri Takvimin balangc olarak kabul edilmitir. Biz bunu Hicri Kameri Takvim deil Hicri Takvim olarak bilmekteyiz.
Hicri Kameri Takvimde aylar; Muharrem, Safer, Rebilevvel, Rebilahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Saban, Ramazan, evval, Zilkade ve Zilhicce seklinde sralanrlar.
Hicri takvimlerde, miladi takvimlerde olduu gibi artk yllar mevcuttur. 30 ylda yaklak 11 gnlk bir gerileme yapmaktadr. Bu gerilemeyi dzeltmek iin 30 yllk dnemlerin 2, 5, 7, 10, 13, 15, 18, 21, 24, 26 ve 29 yllar 355 gn, dier yllar ise 354 gndr.
Ay, dnya etrafnda 12 defa dnd zaman bir Kameri sene olur ve 354.367 gn veya 354 gn 8 saat 48 dakika 34.68 saniyedir. Dnya, gne etrafnda 1 defa dnd zaman da bir Miladi sene olur ve 365.2422 gndr.
Hicri yl miladi yldan ( 365.2422 - 354.367 =) 10.8752 gn daha ksa olduundan aylar bazen 29. bazen de 30 gn ekmektedir

RMI TAKVIM
Osmanli Devletinde Hicri 1205 (1790) yilindan itibaren mal Isleri tanzim etmek iin kullanilan takvimin adi. Osmanlilar, diger Islm devletlerinde oldugu gibi btn Isleri ni Hicri tarih esasi zerinde yrtyorlardi. Daha sonralari bir takim, mal gerekeler sebebiyle resm islemlerde Hicri tarihi birakarak gnes esasina dayali tarihleme sIstemine geIlmistir. Baslangi tarihi M.S 594 tr. Mart ayi ile baslamaktadir. Hicri takvim ayin hareketlerine gre tesbit edildigi iin Semsi takvime gre 1 yili, on bir gn nce tamamlar. Bu fark 33 senede Sems takvime bir yillik bir fark yapar. Bunun iin her otuz yilda, bir yil dslerek Sems sene ile mutabakat saglanmaktaydi. Dslen bu seneye "Sivis senesi" denir. DzeltIlmemis Julien takvimine gre ayarlanmis oldugu iin Rum Takvim ile miladi takvim arasinda 13 gnlk bir fark vardir. Bu fark 1582'de Gregorien takviminde yapilan 10 gnlk dzeltmenin 1900 yilinda 13 gne ikmasindan dogmaktadir. 1871 yilinda Cevdet Pasa, baskanliginda kurulan komisyon mnasebetiyle kaleme aldigi "Takvimul-Edvar" adli eserde, bu takvimin, Sems aylar esasina gre Kamer hesapla tesbit edIlmesinin dogurdugu mahzurlari ortaya koymaktadir. Bu takvim Osmanli Devleti'nin sonuna kadar yrrlkte kalmistir.
Rum takvim, 1871'de hicret esas alinarak yeniden sekillendirIlmistir. Baslangi tarihi, Miladi 23 Eyll 622 olarak alinmistir. Aylar Sems olarak hesaplandigi isin Hicr-Kamer tarihe gre her otuz yilda bir yil geri kalmaktadir.

MLAD TAKVM

Hz. sa'nn doumunu tarih balangc ve dnyann gne etrafndaki dn sresi olan 365 gn 6 saatlik zaman yl olarak kabul eden takvim.
Dnencel yl mddeti 365, 2425 gn zerine kurulmu olan bu takvimde, bir yl uygulamada yaklak 365 gn 6 saat alnmak suretiyte, kalan 6 saatlik fark her drt ylda bir 24 saate evrilerek bu bir gnlk sre, normal artlarda yirmi sekiz gn sren ubat ayna ilve edilmi ve bylece her drt ylda bir ubat aynn yirmi dokuz gn srd kabul edilmitir. Bu tr yllara da "fazlalk yl" veya "artk yl" ismi verilmitir.
Mildi takvimin ilk ekli olan Jlyen takvimi, M.. 46 ylnda Roma'nn kuruluunun 708. yldnmnde, skenderiyede yaayan astronomi bilgini Sosigenes'in tavsiyesi zerine Roma mparatoru Julies Cesar tarafndan yaplmtr. Julies Cesar tarafndan gerekletirilen bu takvim reformu srasnda Roma'da gnlerin saylmas konusunda dzensizlik grlm; buna da rahip ve papazlarn baz kar hesaplar yznden tarihleri istedikleri ekilde deitirmeleri sebep olmutur. Bu dzensizliin giderilmesi amacyla Julies Cesar ylba gnn 1 Mart'tan 1 Ocak tarihine evirmi, yl bir defaya mahsus olmak zere 445 gn'e karlarak dzensizlik ortadan kaldrlmtr. Bylece M.. 46 ylnn 1 Ocanda Jlyen takvimi yrrle girmi olmasna ramen uygulama zm getirmemitir.
Drt ylda bir gn eklemekle takvim yine kesin bir ekilde dzeltilmi olmuyor, bu hesaplamaya gre arada yine 1000 ylda 7,5 gnlk bir fark kalyordu. Bir ylda 0,007784 yllk fark, balangta nemsiz gibi grnyorsa da zaman getike fazlalaacandan, ban yanllklarn ortaya kmasna sebep olabilirdi. Gerekten de, bu takvimin,1500 yl kullanldktan sonra, gne ylndan 10 gn geri kald anlalmtr. Tarih, 21 Mart olmas gerekirken eldeki takvimde 11 Mart grfinmekteydi.
Papa XIII. Gregorius'un 1582 ylnda Jlyen takviminde grlen dzensizliin giderilmesi amacyla yapt almalar sonunda toplanan Ruhni meclis, her drt yz ylda artk yln atlarak bu farkn giderilmesini salad. Buna gre drtyzn katlar olan bin altyz, ikibin, ikibin drt yz yllar artk yl olarak dnlemez. Bu da Greorius takvimi reformunun son zelliini meydana getirir. Yine bu takvim erevesinde MS. 325 ylnda takvimin balca kurallarn belirleyen znik Konsl, Gne evriminin esas alnarak mevsimlerin gne evrimine yerletirilmesine karar vermitir. znik Konslnn toplanmasndan, 1582 ylna kadar ki fark olan 1257 ylda bu farkn on gne ulat anlalm, o gnk takvim gnne on gn eklenmitir. Bylece Roma'da 4 Ekim 1582 Perembe gnn dorudan doruya IS Ekim Cuma gnne balama karar alnmtr. Bu sayede hafta iinde gnlerin sras da deimemi oluyordu. te bu deime ve toplanty (znik Konsl) dzenleyen Papann ismine atfen, bu takvime Gregorien (mild) Takvimi denir. Gregorien Takvimi Fransa'da 1582 ylnda kabul edilerek, 9 Aralk 1582'den hemen 20 Arala geilmitir. ngiltere 1752 ylnn 3 Eyll gn kabul ettii bu takvimle dorudan 14 Eyll gnne gemitir.
Gregorien takviminde ylbann 1 Ocak tarihi olarak kabul edilmesi 1752 ylnda gerekleti. O tarihe kadar 24 Aralk ile 1 Ocak tarihlere iftyl ad verilmekteydi.
On iki aydan oluan miladi yln aylarnn isimleri ve bu aylarn sreleri yledir: Ocak 31; ubat 28, 29; Mart 31; Nisan 30; Mays 31; Haziran 30; Temmuz 31; Austos 31; Eyll 30; Ekim 31; Kasm 30; Aralk 31. Ayrca her yl ilkbahar, yaz, sonbahar, k olmak zere drt mevsime ayrlmtr. Yl, her biri kavuum aynn drtte birine tekabl eden elli iki haftaya blnmtr.
Mild yl Hicr yla evirmek iin nce eldeki mild tarihten 622says karlr; kalan say 33'e blnr; blm, kalan sayya eklenir: Hicri yl = (Mildi yl-622) x 31 Bir hicri yl mildi yla evirmek iin ise u forml uygulanr:
Miladi yl = Hicri yl x 33 + 622
Her ne kadar miladi takvim Hz. sa'nn doum gnn 1 Ocak (balang) olarak kabul ediyorsa da bunun kesin olmad bilinmektedir.
Trkiye'de Miladi Takvimi lk olarak Osmanl devletinde ttihat ve Terakki partisi zamannda Takvim-i Garbi ismiyle 1917'de yrrle konan Hristiyan takvimi, Cumhuriyetin kurulmasyla gerekletirilen kkl devrimler srasnda resmen kabul edilmitir. 26 Aralk 1925 tarih ve 698 sayl "Takvimde Tarih Mebdeinin Tebdili" hakkndaki kanunla, Hicri 1342 Ocak aynn ilk gn 1 Ocak 1926 olarak deitirilmi ve bu tarihten itibaren yeni takvim yrrle girmitir. T.B.M.M. tutanaklarnda kanun u ekilde resmilik kazanmtr:
Kanun No: 698. Kabul tarihi: 26.12.1925. Madde 1. Trkiye Cumhuriyeti dahilinde resmi devlet takviminde tarih balangc olarak uluslararas takvim (mild Gregorien) balang kabul edilmitir.
Madde 2. 1341 senesi Knn-i evvelinin otuz birinci gnn takip eden gn,1926 senesi Knn-i snsinin birinci gndr.
Madde 3. Hicr Kamer takvim teden beri olduu zere zel hallerde kullanlr. Hicr Kamer aylarn balangcn rasathane resmen tesbit eder.
Madde 4. bu kanun neri tarihinde muteberdir.
Madde 5. bu kanunun ahkmn icraya cra Vekilleri Hey'eti memurdur T.B.M.M. Kanunlar Dergisi, c.1 V, Atatrk nklb, Kltr Bak. Yay. Ankara 1984, s. 497).
"1927 ylndan itibaren Trkiye mslmanlar ve hristiyanlar halk ilk kez ortak bir yl hesab kullanmaya baladlar. Ayn ekilde, yine ilk kez, birok Trk, Avrupa detlerine uyarak ylbalarnda birbirlerine iyi dileklerini ilettiler" (bk. Paul Getizon, Mustafa Kemal ve Uyanan Do, ev. Fethi lk, Kltr Bakanl yaynlar, Ankara 1983. s. 145. Gotthard Jaschke, Yeni Trkiye'de slamlk, Trkesi, Hayrullah rs, Ankara, 1972. s. 29-30).
Cumhuriyet devrimlerinden sadece birisi olan mildi takvimin kabulyle Trkiye mslmanlarnn bin yllk islam gemileriyle aralarna engeller konulmu ve bundan byle hristiyan Noel baba kltr halk arasnda yaygnlk kazanarak batllama resm devlet politikas halini almtr. Hafta tatilleri pazar gnne alnm,1935 ylnda ise Yahudilerin hafta tatilleri olan cumartesi gnleri yarm gn tatil edilmi, 1974 ylnda cumartesi tatili tam gne karlmtr. Ancak Mslmanlarn tatili olan cuma gnleri iin ayn durum sz konusu olmamtr (Geni bilgi iin bk. Noel ve Hicri takvim md.)
Alnt